23.04.2024 r.
Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiedziało początek prac nad projektem nowelizacji Kodeksu spółek handlowych, która ma przewidywać możliwość złożenia przez wspólnika mniejszościowego powództwa o wystąpienie ze spółki z o.o. Jednym z inicjatorów oraz zagorzałych propagatorów tej zmiany jest Kancelaria PragmatIQ. Jakich zmian przepisów możemy się spodziewać?
Kręta droga do nowelizacji KSH dotyczącej wyjścia wspólnika ze spółki z o.o.
Posiadanie przez wspólnika spółki z o.o. mniejszościowego pakietu udziałów niesie za sobą istotne ryzyka takie jak: możliwość marginalizacji przez wspólników większościowych, pozbawienie możliwości czerpania korzyści finansowych ze spółki, odcięcie od wpływu na sprawy spółki, czy też zablokowanie możliwości opuszczenia spółki przez wspólnika. Najczęściej podłożem takich zdarzeń jest konflikt wspólnika mniejszościowego ze wspólnikami większościowymi. W wielu przypadkach konflikt ten kończy się „uwięzieniem” wspólnika mniejszościowego w spółce i pozbawieniem go możliwości czerpania z niej korzyści przy równoczesnym zablokowaniu możliwości spieniężenia udziałów.
W obliczu tych realiów, niezmiernie ważne stało się stworzenie mechanizmów umożliwiających wspólnikom mniejszościowym wystąpienie w uzasadnionych sytuacjach ze spółki za odpowiednią spłatą. Aktualnie KSH nie przewiduje takiej możliwości w odniesieniu do wspólników spółki z o.o. Wskazanej funkcji nie spełnia zwłaszcza powództwo o wyłącznie wspólnika ze spółki, gdyż mogą z nim wystąpić pozostali wspólnicy, a nie wspólnik “uwięziony” w spółce. O przedstawionym problemie pisaliśmy też na naszym portalu Doradzamy.to w artykule Wspólnik jako więzień spółki. O ograniczeniach w obrocie udziałami raz jeszcze.
Kancelaria PragmatIQ od dłuższego czasu postulowała wprowadzenie do Kodeksu spółek handlowych regulacji umożliwiającej w uzasadnionych sytuacjach wyjście wspólnika mniejszościowego ze spółki z o.o. (z jego inicjatywy). Pisaliśmy o tym chociażby na łamach Przeglądu Prawa Handlowego nr 4/2021 w artykule Zakres ochrony wspólnika mniejszościowego w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.
Pozytywnym sygnałem wskazującym na to, że ustawodawca dostrzega opisany problem, było wprowadzenie mechanizmu wystąpienia wspólnika ze spółki z jego inicjatywy w ramach przepisów dotyczących prostej spółki akcyjnej. Nastąpiło to z dniem 1 lipca 2021 roku, wraz z wejściem w życie przepisów regulujących ten nowy rodzaj spółki. W prostej spółce akcyjnej możliwe jest wytoczenie przez mniejszościowego akcjonariusza powództwa o ustąpienie ze spółki. Akcjonariusz chcący skorzystać z tego rozwiązania powinien wykazać, że został rażąco pokrzywdzony przez pozostałych akcjonariuszy bądź przez spółkę. Więcej na ten temat piszemy na naszym portalu Mniejszosciowi.pl w artykule Ustąpienie akcjonariusza z prostej spółki akcyjnej – nowa metoda na wyjście ze spółki.
Regulacje dotyczące prostej spółki akcyjnej to dobry prognostyk – dają nadzieję, że podobny mechanizm znajdzie się również w przepisach KSH regulujących spółkę z o.o.
Inicjatywa Kancelarii PragmatIQ przynosi efekt!
Z problemem „uwięzienia” wspólnika mniejszościowego w spółce z o.o. spotykamy się w pracy naszej Kancelarii bardzo często. Dlatego też, niezależnie od upowszechniania na naszych portalach czy w mediach tej problematyki i przedstawiania celowości uzupełnienia przepisów KSH o regulacje dotyczące wyjścia wspólnika ze spółki, podjęliśmy konkretne inicjatywy mające na celu zmianę obowiązującego prawa.
Jako Kancelaria PragmatIQ przedstawiliśmy uwagi w ramach konsultacji społecznych prowadzonych przez Ministerstwo Aktywów Państwowych nad projektem zmiany KSH obejmującej nowelizację dotyczącą tzw. Prawa holdingowego. Projekt nowelizacji obejmował jedynie możliwość wyjścia ze spółki przez wspólników w grupach spółek, co naszym zdaniem nie jest wystarczające. Zaproponowaliśmy więc wprowadzenie mechanizmów pozwalających na wyjście ze spółki z o.o. pokrzywdzonych wspólników mniejszościowych. O wskazanej kwestii piszemy na naszym blogu Mniejszościowi.pl w artykule Walczymy o lepszą pozycję mniejszościowych!
Ministerstwo odpowiedziało na nasze uwagi wskazując, że zostaną one szerzej rozpatrzone w ramach osobnego projektu. Piszemy o tym w artykule Ministerstwo Aktywów Państwowych odpowiedziało na nasze propozycje zmian w KSH.
Faktycznie tak też się stało. W toku prowadzonej przez naszą Kancelarię korespondencji z Departamentem Prawa Gospodarczego, Wydziałem Prawa Gospodarczego Ministerstwa Sprawiedliwości, w reakcji na nasze propozycje otrzymaliśmy informację o trwaniu prac analityczno-koncepcyjnych zmierzających do ustalenia zakresu koniecznych lub postulowanych zmian w obszarze prawa spółek. Zgodnie z otrzymaną informacją, po zakończeniu tych analiz zostaną podjęte prace nad przygotowaniem projektu nowelizacji Kodeksu spółek handlowych, która uwzględni m.in. nasz postulat wprowadzenia regulacji umożliwiających wystąpienie ze spółki z o.o. wspólnika mniejszościowego.
Otrzymaliśmy również niewiążącą informację, że z uwagi na zaawansowanie prac przewidywać można, że projekt nowelizacji KSH uwzględniający m. in. proponowane przez nas wystąpienie ze spółki z o.o. wspólnika mniejszościowego powinien zostać opracowany w pierwszej połowie 2024 roku.
Czekamy na propozycję nowelizacji KSH!
Wprowadzenie jasnych przepisów umożliwiających wystąpienie wspólnika ze spółki z o.o. z ważnych powodów mogłoby wreszcie zakończyć problem „uwięzienia” wspólników mniejszościowych w spółkach z o.o. bez perspektywy wyjścia z tych spółek za otrzymaniem odpowiedniej spłaty. Z uwagą i zaciekawieniem czekamy na propozycję nowelizacji Kodeksu spółek handlowych, która z jednej strony powinna uwzględniać interesy wspólników zamierzających opuścić spółkę, a z drugiej strony w odpowiednim zakresie chronić interesy pozostałych wspólników oraz samej spółki, tak aby proces wystąpienia jednego z udziałowców nie zagrażał jej funkcjonowaniu. Zasadne wydaje się również ograniczenie możliwości skorzystania z tego instrumentu do „ważnych powodów” lub „rażącego pokrzywdzenia”, tak aby nie był on nadużywany przez wspólników.
Mikołaj Stacherski, Tomasz Rutkowski