Artykuł 4 000 fundacji rodzinnych w Rejestrze Fundacji Rodzinnych. Co kryje się za tą liczbą?  pochodzi z serwisu Zmiana warty.

Co to jest fundacja rodzinna i jak można zasilić jej majątek?

Fundacja rodzinna jest odrębną osobą prawną powoływaną w celu gromadzenia majątku, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na ich rzecz. Fundator musi wyposażyć ją w fundusz założycielski o wartości co najmniej 100 000 zł. Później możliwe jest dalsze zasilenie fundacji rodzinnej, np. przez darowizny. Beneficjenci to najczęściej osoby z rodziny fundatora.

Istotna różnica względem spółki polega na tym, że fundator w zamian za przekazany majątek nie otrzymuje udziałów, akcji ani certyfikatów. Wniesione aktywa stają się własnością fundacji rodzinnej. Ta konstrukcja ma podstawowe znaczenie dla skutków w PIT i CIT.

Więcej o samej konstrukcji fundacji rodzinnej piszemy w artykule Fundacja rodzinna – nowe narzędzie sukcesji i ochrony majątku w Polsce.

Czy fundacja rodzinna płaci CIT przy otrzymaniu majątku?

Co do zasady nie. Fundacja rodzinna korzysta ze zwolnienia podmiotowego w CIT, a samo nieodpłatne otrzymanie aktywów od fundatora nie powoduje po jej stronie podatku dochodowego.

Potwierdza to przykładowo interpretacja Dyrektora KIS z 23 lipca 2026 roku, sygn. 0111-KDIB1-2.4010.208.2026.2.END. Sprawa dotyczyła przekazania fundacji rodzinnej przedsiębiorstwa obejmującego m.in. nieruchomości i umowy najmu. Organ potwierdził, że otrzymanie majątku nie powoduje przychodu do opodatkowania CIT.

Neutralność na wejściu nie oznacza jednak braku CIT przez cały okres działania fundacji rodzinnej. Podatek może pojawić się później, np. przy świadczeniach dla beneficjentów, ukrytych zyskach albo działalności wykraczającej poza dozwolony zakres.

Czy fundator płaci PIT przy wniesieniu majątku do fundacji rodzinnej?

Również po stronie fundatora samo wniesienie majątku co do zasady nie powoduje powstania przychodu podlegającego PIT. Przekazanie majątku fundacji rodzinnej nie jest odpłatnym zbyciem. Fundator nie otrzymuje ceny ani innego ekwiwalentu, dlatego nie powstaje u niego przychód z tego tytułu.

Praktyka potwierdza tę zasadę także przy aktywach, których wartość wzrosła. W interpretacji z 19 maja 2026 roku, sygn. 0114-KDIP3-1.4011.256.2026.1.AK, Dyrektor KIS potwierdził brak PIT przy wniesieniu akcji na fundusz założycielski, nawet gdy ich wartość rynkowa przewyższa cenę nabycia. Interpretacja z 13 kwietnia 2026 roku, sygn. 0114-KDIP3-1.4011.102.2026.4.EC, potwierdza neutralność także przy późniejszej darowiźnie akcji, nieprzeznaczonej na fundusz założycielski.

Fundacja rodzinna a VAT – tutaj nie ma jednej odpowiedzi

W VAT nie ma ogólnej zasady neutralności wniesienia majątku do fundacji rodzinnej. Trzeba ustalić przede wszystkim, czy fundator dokonując konkretnej czynności działa jako podatnik VAT oraz jaki składnik majątku przekazuje.

Majątek prywatny fundatora

Jeżeli składnik należy do majątku prywatnego i fundator nie działa przy jego przekazaniu jako podatnik VAT, czynność co do zasady pozostaje poza VAT. Sam fakt, że dana osoba jest czynnym podatnikiem VAT w związku z inną działalnością, nie oznacza, że każda czynność dotycząca jej prywatnego majątku podlega VAT.

Majątek związany z działalnością gospodarczą

Inaczej może być przy rzeczach wykorzystywanych w działalności. Nieodpłatne przekazanie towaru może zostać potraktowane jak odpłatna dostawa, jeżeli przy jego nabyciu, imporcie lub wytworzeniu fundatorowi przysługiwało prawo do odliczenia VAT w całości lub w części. Przy nieruchomościach trzeba dodatkowo zbadać możliwe zwolnienie oraz ewentualną korektę podatku naliczonego.

Fundacja rodzinna i VAT – skutki dla najczęściej wnoszonych aktywów

Aktualne stanowiska dotyczące przedsiębiorstwa lub ZCP, akcji oraz nieruchomości potwierdzają powyższe rozróżnienie.

Jak widać, rodzaj aktywa ma w VAT kluczowe znaczenie. Przy większym zasileniu fundacji rodzinnej warto więc przeanalizować każdy składnik oddzielnie.

Udziały i akcje w spółkach – czy fundacja rodzinna oznacza VAT?

Samo posiadanie i przekazanie akcji lub udziałów z prywatnego portfela zwykle nie stanowi działalności gospodarczej w VAT. Najświeższym przykładem jest interpretacja Dyrektora KIS z 4 września 2026 roku, sygn. 0111-KDIB3-1.4012.488.2026.3.ICZ. Organ potwierdził, że wniesienie akcji do fundacji rodzinnej w drodze darowizny nie stanowi działalności gospodarczej w VAT, jeżeli fundator nie działa w tym zakresie jako podatnik. Darowizna akcji pozostała więc poza VAT.

Inaczej może być, gdy aktywność fundatora w spółkach wykracza poza zwykłe wykonywanie praw właścicielskich. Wtedy status podatnika VAT trzeba ocenić indywidualnie.

Nieruchomości a fundacja rodzinna – kiedy VAT może się pojawić?

Przy nieruchomościach najważniejsze jest ustalenie, czy fundator działa jako podatnik VAT oraz czy przy nabyciu, budowie lub ulepszeniu nieruchomości przysługiwało mu prawo do odliczenia podatku.

W interpretacji z 18 maja 2026 roku, sygn. 0112-KDIL3.4012.224.2026.2.EW, organ uznał, że darowizna nieruchomości do fundacji rodzinnej nie będzie opodatkowana VAT, ponieważ przy ich nabyciu i nakładach fundatorowi nie przysługiwało prawo do odliczenia.

Jeżeli natomiast nieruchomość była składnikiem biznesowym i VAT został odliczony, nie należy automatycznie zakładać neutralności. Trzeba sprawdzić opodatkowanie nieodpłatnej dostawy, możliwe zwolnienia oraz ewentualną wieloletnią korektę VAT.

Przedsiębiorstwo lub ZCP a fundacja rodzinna – szczególne zasady VAT

Jeżeli przedmiot transferu rzeczywiście spełnia warunki przedsiębiorstwa lub ZCP, jego zbycie jest wyłączone spod przepisów ustawy o VAT.

W interpretacji z 24 lipca 2026 roku, sygn. 0111-KDIB3-1.4012.433.2026.3.AB, Dyrektor KIS potwierdził brak VAT przy darowiźnie do fundacji rodzinnej zorganizowanego zespołu składników obejmującego m.in. nieruchomości, umowy najmu i środki trwałe. Istotne było to, że fundacja rodzinna miała kontynuować działalność najmu.

Wyłączenie transakcji z VAT nie oznacza jednak, że bez znaczenia pozostaje historyczne odliczenie VAT. Przy zbyciu przedsiębiorstwa lub ZCP obowiązek dokonywania ewentualnych dalszych korekt podatku naliczonego przechodzi na nabywcę zgodnie z art. 91 ust. 9 ustawy o VAT.

ZCP musi być realnie zdolna do samodzielnego działania

Sama nazwa „ZCP” w umowie nie wystarczy. Pokazuje to interpretacja z 10 lipca 2026 roku, sygn. 0112-KDIL1-2.4012.117.2026.2.AK. Wspólnicy spółki cywilnej mieli otrzymać ułamkowe prawa do składników, a następnie wnieść je do odrębnych fundacji rodzinnych. Organ nie zgodził się, że każdy taki pakiet samodzielnie stanowi przedsiębiorstwo lub ZCP.

Czy wniesienie majątku do fundacji rodzinnej podlega PCC lub podatkowi od spadków i darowizn?

Samo wniesienie mienia na fundusz założycielski nie podlega PCC. Przy późniejszej darowiźnie trzeba jednak uważać na przejęcie przez fundację rodzinną długów, ciężarów lub zobowiązań fundatora. W takim zakresie darowizna może podlegać PCC. Ustawa o PCC obejmuje bowiem darowiznę właśnie w części dotyczącej przejętych długów, ciężarów lub zobowiązań darczyńcy.

Potwierdza to interpretacja z 27 marca 2026 roku, sygn. 0111-KDIB2-3.4014.67.2026.3.ASZ. Dyrektor KIS uznał, że darowizna ZCP na rzecz fundacji rodzinnej nie podlega PCC, jeżeli nie wiąże się z przejęciem długów, ciężarów ani zobowiązań darczyńcy.

Nie występuje natomiast podatek od spadków i darowizn po stronie fundacji rodzinnej. Podatnikami tego podatku mogą być osoby fizyczne, podczas gdy fundacja rodzinna jest osobą prawną.

Jeżeli do fundacji rodzinnej trafia nieruchomość, fundacja rodzinna może po transferze stać się podatnikiem podatku od nieruchomości, rolnego albo leśnego. To jednak skutek posiadania aktywa, a nie podatek od samego wniesienia majątku.

Zasilenie fundacji przez inne osoby – dlaczego spis mienia jest ważny?

Majątek fundacji rodzinnej może pochodzić nie tylko od fundatora. Znaczenie ma jednak to, kto wniósł konkretny składnik. Spis mienia zawiera m.in. rodzaj i wartość aktywów, osobę wnoszącą oraz aktualne proporcje przypisane fundatorom i samej fundacji rodzinnej.

Dla celów PIT darowizny i spadki od fundatora, jego małżonka, zstępnych, wstępnych lub rodzeństwa traktuje się jak mienie wniesione przez fundatora. Mienie przekazane przez inne osoby uważa się natomiast za wniesione przez fundację rodzinną. Proporcja jest aktualizowana przy każdym kolejnym wniesieniu mienia i może wpływać na opodatkowanie późniejszych świadczeń dla beneficjentów.

Jeżeli mienie wnosi inna osoba lub podmiot, nie należy automatycznie przenosić na nią wszystkich wniosków dotyczących fundatora. W szczególności odrębnej analizy mogą wymagać VAT oraz rozliczenie kosztów podatkowych po stronie darczyńcy.

Więcej o wyborze aktywów i spisie mienia piszemy w artykule Fundusz założycielski – co opłaca się na niego wnosić oraz w jakich sytuacjach spis majątku ma znaczenie?.

Czy neutralne wniesienie majątku oznacza brak podatków w przyszłości?

Nie, neutralność dotyczy samego transferu majątku, a nie całego okresu działania fundacji rodzinnej. Obecnie fundacja rodzinna płaci 15% CIT m.in. od świadczeń na rzecz beneficjentów, mienia wydawanego w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej oraz ukrytych zysków. Działalność gospodarcza wykraczająca poza ustawowo dozwolony zakres jest objęta stawką 25% CIT.

Po stronie beneficjentów może dodatkowo wystąpić PIT, zależny m.in. od relacji beneficjenta z fundatorem i proporcji wynikającej ze spisu mienia.

Dlatego, oceniając wady i zalety fundacji rodzinnej, trzeba rozdzielić wniesienie majątku od późniejszego zarządzania nim, sprzedaży aktywów i wypłat dla beneficjentów. Opodatkowanie fundacji rodzinnej należy analizować w całym cyklu jej funkcjonowania.

Fundacja rodzinna – czy zasady mogą zmienić się od 2027 roku?

Takie zmiany są obecnie projektowane. Najnowsza wersja projektu UD447 z 15 września 2026 roku zakłada m.in. 2-letni okres, w którym ograniczone będzie zwolnienie podatkowe przy zbyciu mienia wniesionego do fundacji rodzinnej lub przekazanego jej nieodpłatnie. Okres ten ma być liczony od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło wniesienie lub przekazanie mienia. Projekt przewiduje również podwyższenie stawki z art. 24q ustawy o CIT z 15% do 19%.

Aktualnie są to jednak zasady projektowane, a nie obowiązujące. Projekt pozostaje przedmiotem prac legislacyjnych i może ulec dalszym zmianom. Zgodnie z obecnym brzmieniem przepisów przejściowych nowe zasady dotyczące lock-up mają być stosowane do mienia wniesionego lub przekazanego fundacji rodzinnej od 2027 roku.

Więcej o planowanych zmianach w opodatkowaniu fundacji rodzinnej piszemy w artykule Zmiany w fundacjach rodzinnych od 2027 r. – co przewiduje projekt?.

Podsumowanie – czy wniesienie majątku do fundacji rodzinnej jest neutralne podatkowo?

Najczęściej tak, ale odpowiedź zależy od rodzaju podatku. Po stronie fundatora wniesienie majątku jest co do zasady neutralne w PIT. Po stronie fundacji rodzinnej samo otrzymanie majątku zasadniczo nie powoduje CIT. Nie występuje także podatek od spadków i darowizn, a PCC co do zasady nie pojawi się, jeżeli darowizna nie wiąże się z przejęciem zobowiązań.

Najwięcej uwagi wymaga VAT. Prywatne aktywa, typowe udziały w spółkach czy akcje często pozostają poza tym podatkiem. Przy składnikach wykorzystywanych w działalności znaczenie ma jednak prawo do odliczenia VAT, a przy przedsiębiorstwie lub ZCP – to, czy przekazywany majątek rzeczywiście tworzy funkcjonalną całość.

Przed większym zasileniem fundacji rodzinnej warto więc sprawdzić skutki każdego transferu. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której czynność neutralna w PIT i CIT wywoła nieoczekiwany VAT albo PCC.

Artykuł Czy wniesienie majątku do fundacji rodzinnej jest neutralne podatkowo? pochodzi z serwisu Zmiana warty.

Rozwiązanie ma dotyczyć składników wniesionych lub nieodpłatnie przekazanych do fundacji przez fundatora przed 1 stycznia 2027 r. Nie obejmie więc nieruchomości nabytych przez fundację już w toku jej działalności.

Zwrot może dotyczyć m.in. własności nieruchomości, ich części lub udziałów w nich, a także wybranych spółdzielczych praw do lokali i domów. Regulacja obejmuje nieruchomości mieszkalne oraz przeznaczone do całodobowego zakwaterowania.

Dlaczego ustawodawca wprowadza takie rozwiązanie?

Projekt istotnie zmienia zasady dotyczące nieruchomości w fundacjach rodzinnych. Przewiduje m.in. 36-miesięczny lock-up dla określonych aktywów wniesionych do fundacji lub nabytych od podmiotów powiązanych po 31 grudnia 2026 r., ograniczenie zwolnienia z CIT dla najmu, zwłaszcza krótkoterminowego, oraz wzrost stawki podatku od wypłat z fundacji z 15% do 19%.

W filmie pokazujemy, jak fundacja rodzinna może służyć ochronie i uporządkowaniu rodzinnego majątku, kiedy warto ją rozważyć oraz dlaczego decyzje dotyczące wniesienia do niej konkretnych składników majątku powinny wynikać przede wszystkim z dobrze zaplanowanej sukcesji.

Możliwość zwrotu nieruchomości ma więc pełnić funkcję okresu dostosowawczego.

Zwrot będzie możliwy do 31 grudnia 2027 r. Wyjątek przewidziano dla fundacji, których rok podatkowy rozpoczął się przed 1 stycznia 2027 r., ale kończy się po 31 grudnia 2026 r. Zwrot ma być neutralny podatkowo w CIT, PIT oraz podatku od spadków i darowizn. Nie będzie traktowany jako świadczenie, ukryty zysk ani niedozwolona działalność fundacji. Projekt nie przewiduje jednak wprost analogicznej neutralności w VAT i PCC.

Co ważne, zwrot nie rozpocznie na nowo 5-letniego terminu dotyczącego neutralnej w PIT sprzedaży nieruchomości – uwzględniany będzie również okres jej posiadania przez fundację. Przy późniejszej sprzedaży fundator nie zaliczy jednak do kosztów wydatków poniesionych w czasie, gdy nieruchomość należała do fundacji.

To nadal projekt ustawy, więc jego treść może się zmienić. Planowane wejście nowych regulacji w życie to 1 stycznia 2027 r.

Nie zmienia to naszej ogólnej oceny fundacji rodzinnej. Nadal jest to instrument, który może bardzo dobrze realizować cele sukcesyjne, pozwala oddzielić i zabezpieczyć rodzinny majątek oraz akumulować i reinwestować go bez bieżącego opodatkowania właściwego dla wielu inwestycji dokonywanych bezpośrednio przez osoby fizyczne.

Zmiany powodują natomiast, że jeszcze większego znaczenia nabiera właściwe zaprojektowanie struktury fundacji, sposobu korzystania z jej majątku i rodzaju aktywów, które mają się w niej znaleźć.

Artykuł Wycofanie nieruchomości z fundacji rodzinnej – czy to możliwe? pochodzi z serwisu Zmiana warty.

Fundacja rodzinna na dobre weszła do praktyki sukcesyjnej

Duże zainteresowanie fundacjami rodzinnymi pokazuje, że temat sukcesji przestał być dla wielu przedsiębiorców odległą perspektywą. I trudno się temu dziwić – coraz więcej właścicieli firm wchodzi dziś w etap, w którym trzeba poważnie myśleć o przekazaniu sterów kolejnemu pokoleniu. Więcej na temat wyzwań związanych z pierwszą falą sukcesji w Polsce przeczytasz w naszym artykule: Sukcesja – sprawa niełatwa. Pierwsza fala sukcesji w Polsce niepokoi.

Fundacja rodzinna jest niewątpliwie jednym z narzędzi, które mogą pomóc uporządkować proces sukcesji. Do Rejestru Fundacji Rodzinnych wpisano już ponad 3800 fundacji, a liczba złożonych wniosków o rejestrację przekroczyła 7000. Sama popularność tego rozwiązania nie oznacza jednak, że fundacja rodzinna będzie odpowiednia dla każdego przedsiębiorcy. O tym kiedy warto rozważyć założenie fundacji rodzinnej dowiesz się z naszego artykułu: Dla kogo jest fundacja rodzinna?

Dane statystyczne niewątpliwie pokazują, że pierwsze fundacje mają już za sobą proces tworzenia statutu i rejestracji. Wiele z nich aktywnie zarządza majątkiem, dokonuje inwestycji, wypłaca świadczenia beneficjentom i mierzy się z bieżącymi problemami prawnymi, podatkowymi oraz księgowymi.

Fundacja rodzinna nie kończy bowiem procesu sukcesji w dniu wpisania jej do rejestru. W pewnym sensie wtedy dopiero zaczyna się najważniejsza część tego procesu.

Sukcesja to nie tylko struktura  – ważni są też ludzie

Nawet najlepiej zaplanowana struktura prawna nie wystarczy, jeżeli osoby, które mają z niej korzystać lub nią zarządzać, nie są przygotowane do swoich przyszłych ról.

W sukcesji łatwo skupić się na tym, co komu przypadnie: kto otrzyma udziały, kto będzie beneficjentem fundacji rodzinnej, komu będą wypłacane świadczenia. Tymczasem równie ważne jest pytanie, kto będzie podejmował decyzje i czy jest na to gotowy.

Dlatego dobre przygotowanie sukcesji wymaga rozmowy nie tylko o majątku, ale również o rolach, odpowiedzialności i oczekiwaniach poszczególnych członków rodziny. Warto odpowiednio wcześnie sprawdzić, kto chce angażować się w firmę, kto ma predyspozycje do zarządzania, a kto woli pozostać wyłącznie pasywnym beneficjentem rodzinnego majątku.

Fundacja rodzinna może pomóc te role rozdzielić i uporządkować. Nie zastąpi jednak procesu przygotowania kolejnego pokolenia do odpowiedzialności za biznes i majątek budowany przez poprzedników. A przygotowanie kolejnego pokolenia do nowych ról wymaga przede wszystkim czasu.

Dobra sukcesja wymaga czasu

Wiele osób uważa, że skoro firma dobrze funkcjonuje, właściciel jest aktywny zawodowo, a dzieci mają jeszcze czas na podjęcie decyzji dotyczących przyszłości, to sukcesją można zająć się później. Jednak jednym z największych zagrożeń przy sukcesji jest właśnie zwlekanie z dokonaniem decyzji.   

Problem polega w głównej mierze na tym, że dobrze przeprowadzona sukcesja zwykle wymaga podjęcia szeregu działań, które nierzadko są rozłożone w czasie. To proces, który może obejmować zmiany w strukturze firmy, uporządkowanie majątku, przygotowanie dokumentów, rozmowy z członkami rodziny, stopniowe przekazywanie odpowiedzialności, a czasem również przebudowę sposobu zarządzania całym biznesem.

Fundacja rodzinna może być jednym z elementów takiego procesu. Im wcześniej jednak przedsiębiorca zacznie zastanawiać się nad sukcesją, tym więcej ma możliwości i ich spokojnego przetestowania oraz dostosowania do sytuacji rodziny.

Podjęcie działań odpowiednio wcześniej, pozwala na obserwację i ocenę, jak kolejne pokolenie radzi sobie z większą odpowiedzialnością. W takim przypadku nestor może na bieżąco modyfikować pierwotne założenia, jeśli zajdzie taka potrzeba.

W poniższym materiale podsumowujemy pierwsze trzy lata funkcjonowania fundacji rodzinnych w Polsce i pokazujemy, w jakich sytuacjach fundacja rzeczywiście może dobrze służyć sukcesji, ochronie majątku i uporządkowaniu zasad zarządzania rodzinnym biznesem.

Przepisy o fundacji rodzinnej mogą się jeszcze zmienić

Pierwsze trzy lata funkcjonowania fundacji rodzinnych stały się również okazją do przeglądu obowiązujących regulacji. Ministerstwo Rozwoju i Technologii wspólnie z Ministerstwem Finansów przeprowadziło przegląd ustawy, w którym jako Kancelaria PragmatIQ również uczestniczyliśmy.

13 sierpnia 2026 roku na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowany został projekt (UD447) zmian ustawy o PIT oraz ustawy o CIT dotyczący opodatkowania fundacji rodzinnych. Więcej na temat planowanych zmian podatkowych fundacji rodzinnych piszemy w artykule:  Zmiany w fundacjach rodzinnych od 2027 r. – co przewiduje projekt?

Sam kierunek prac pokazuje jednak, że otoczenie prawne fundacji może i będzie się zmieniać. Dlatego przy planowaniu fundacji należy na nią patrzeć długoterminowo, a nie wyłącznie przez pryzmat aktualnych korzyści.

Trzy lata to dobry moment na pierwsze podsumowanie

Fundacje rodzinne są z nami na tyle długo, że można już wyciągać pierwsze praktyczne wnioski. Eksperci z Kancelarii PragmatIQ postanowili zebrać doświadczenia z pierwszych trzech lat w jednym miejscu – tak właśnie powstał nasz raport „Fundacje rodzinne 2023–2026”.

Przygotowując raport „Fundacje rodzinne 2023–2026”, zależało nam przede wszystkim na pokazaniu praktycznego wymiaru funkcjonowania fundacji rodzinnych. Oparliśmy go na doświadczeniach zdobytych zarówno przy tworzeniu fundacji, jak i przy ich późniejszej, bieżącej obsłudze. Dzięki temu mogliśmy zestawić założenia przyjmowane na etapie planowania z problemami i pytaniami, które pojawiają się już po rozpoczęciu działalności fundacji.

Pobierz raport „Fundacje rodzinne 2023–2026” i sprawdź, jakie wnioski przyniosły pierwsze trzy lata funkcjonowania fundacji rodzinnych.

Jeżeli natomiast zastanawiasz się nad utworzeniem fundacji rodzinnej albo jesteś już w trakcie planowania sukcesji, skontaktuj się z nami – pomożemy Ci zaplanować cały proces, przygotować właściwą strukturę i przeprowadzić ją w sposób bezpieczny pod względem prawnym oraz podatkowym!

Artykuł Fundacje rodzinne po 3 latach. Co pokazuje praktyka? pochodzi z serwisu Zmiana warty.

Zmiany dotyczą przede wszystkim zasad zbywania majątku przez fundację rodzinną, czy inwestowania za pośrednictwem podmiotów transparentnych podatkowo. 

Jednocześnie w projekcie pozostawiono część wcześniej zapowiadanych zmian, w tym podwyższenie stawki CIT od świadczeń na rzecz beneficjentów oraz ograniczenia dotyczące najmu krótkoterminowego. 

Projekt nadal znajduje się na etapie prac legislacyjnych, dlatego jego ostateczne brzmienie może jeszcze ulec zmianie. 23 września 2026 r. projekt UD447 został ujęty w porządku obrad Stałego Komitetu Rady Ministrów. 

Co zmieniono w najnowszej wersji projektu? 

W porównaniu z wcześniejszą wersją projektu złagodzono przede wszystkim regulacje dotyczące zbywania majątku przez fundację rodzinną. 

1. Lock-up skrócony z 36 miesięcy do 2 lat 

Jedną z najważniejszych zmian jest skrócenie tzw. okresu lock-up z 36 miesięcy do 2 lat. Ograniczenie zwolnienia podatkowego przy zbyciu mienia ma dotyczyć mienia wniesionego do fundacji rodzinnej lub przekazanego jej nieodpłatnie. 

Okres 2 lat ma być liczony od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło wniesienie albo nieodpłatne przekazanie mienia. Najnowsza wersja projektu nie obejmuje już tym ograniczeniem mienia nabytego przez fundację od podmiotów powiązanych. 

W praktyce oznacza to złagodzenie jednego z najistotniejszych ograniczeń przewidzianych w pierwotnej wersji projektu. 

2. Łagodniejsze zasady dotyczące podmiotów transparentnych podatkowo 

Zrezygnowano również z automatycznego wyłączenia ze zwolnienia podatkowego wszystkich przychodów uzyskiwanych przez fundację rodzinną za pośrednictwem podmiotów transparentnych podatkowo, takich jak np. spółka jawna. 

Zgodnie z najnowszą wersją projektu opodatkowaniu ma podlegać jedynie ta część przychodów, która nie korzystałaby ze zwolnienia, gdyby fundacja rodzinna osiągnęła ją bezpośrednio. 

Oznacza to, że samo uczestnictwo fundacji rodzinnej w podmiocie transparentnym podatkowo nie będzie automatycznie powodowało utraty preferencji podatkowych dla wszystkich osiąganych za jego pośrednictwem przychodów. 

Które z wcześniejszych zmian pozostają w projekcie? 

Pomimo złagodzenia części regulacji projekt nadal przewiduje kilka istotnych zmian w opodatkowaniu fundacji rodzinnych. 

1. Podwyższenie CIT od świadczeń z 15% do 19% 

Utrzymano propozycję podwyższenia z 15% do 19% stawki CIT dotyczącej m.in. świadczeń przekazywanych beneficjentom oraz mienia wydawanego w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej. 

Zmiana ta może mieć znaczenie przy planowaniu wypłat świadczeń na rzecz beneficjentów, szczególnie tych, które miałyby zostać dokonane na przełomie 2026 i 2027 r. 

2. Zmiany dotyczące najmu 

Projekt nadal przewiduje ograniczenie zwolnienia podatkowego w odniesieniu do części przychodów związanych z nieruchomościami. 

Dotyczy to przede wszystkim najmu krótkoterminowego oraz usług całodobowego zakwaterowania. Długoterminowy najem nieruchomości mieszkalnych na cele mieszkaniowe (ale tylko bezpośrednio przez fundację) ma pozostać objęty zwolnieniem. Objęty zwolnieniem ma pozostać również najem nieruchomości użytkowych (o ile nieruchomość nie jest przeznaczona do całodobowego zakwaterowania). 

3. CFC i exit tax 

W projekcie pozostawiono również propozycję objęcia fundacji rodzinnych regulacjami dotyczącymi zagranicznych jednostek kontrolowanych (CFC) oraz podatku od niezrealizowanych zysków (exit tax). 

Zmiany te mogą mieć szczególne znaczenie dla fundacji posiadających zagraniczne aktywa, udziały lub inne inwestycje poza Polską. 

4. Rozszerzenie katalogu ukrytych zysków 

Projekt zakłada również rozszerzenie katalogu tzw. ukrytych zysków. 

Zmiany dotyczą m.in. niektórych pożyczek udzielanych fundatorom, beneficjentom lub podmiotom z nimi powiązanym. W praktyce oznacza to konieczność zweryfikowania nie tylko nowych form finansowania, ale także warunków funkcjonujących już umów pożyczek. 

5. Korzystna zmiana dla dalszej rodziny fundatora 

W projekcie utrzymano również korzystną zmianę w PIT. 

Planowane jest objęcie zwolnieniem z PIT świadczeń wypłacanych na rzecz zstępnych rodzeństwa fundatora, a więc m.in. jego bratanków, bratanic, siostrzeńców i siostrzenic. 

Zmiana może mieć szczególne znaczenie dla fundacji rodzinnych tworzonych przez rodzeństwo lub struktur sukcesyjnych obejmujących szersze grono członków rodziny.

W poniższym materiale pokazujemy szerszy kontekst funkcjonowania fundacji rodzinnej – kiedy warto ją rozważyć, jakie cele sukcesyjne może realizować oraz dlaczego przy planowaniu jej utworzenia nie warto patrzeć wyłącznie przez pryzmat podatków.

Co z fundacjami rodzinnymi, które już istnieją? 

Najnowsza wersja projektu zachowuje rozwiązania ograniczające wpływ nowych przepisów na istniejące fundacje rodzinne. 

1. Lock-up zasadniczo dla majątku wnoszonego od 2027 r. 

Nowe zasady dotyczące okresu lock-up mają być stosowane do mienia wniesionego lub przekazanego fundacji rodzinnej od 2027 r. 

Oznacza to, że majątek wniesiony lub przekazany fundacji przed końcem 2026 r. nie będzie objęty nowym ograniczeniem dotyczącym zbycia. 

Z tego względu przed końcem 2026 r. warto przeanalizować planowane dokapitalizowanie fundacji oraz składniki majątku, które w przyszłości mają znaleźć się w jej strukturze. 

2. Fundacje z przedłużonym rokiem podatkowym 

Fundacje rodzinne, których rok podatkowy rozpoczął się przed 2027 r. i zakończy się po 31 grudnia 2026 r., mają stosować dotychczasowe przepisy do końca tego roku podatkowego. 

Nowe zasady znajdą więc do nich zastosowanie dopiero od kolejnego roku podatkowego. 

3. Możliwość zwrotu określonych nieruchomości fundatorowi 

Projekt przewiduje także czasową możliwość neutralnego podatkowo zwrotu fundatorowi określonych nieruchomości i praw majątkowych wniesionych do fundacji przed 2027 r. 

Co do zasady zwrot będzie mógł nastąpić do 31 grudnia 2027 r., a w przypadku fundacji z rokiem podatkowym obejmującym przełom 2026 i 2027 r. – w terminie 12 miesięcy od zakończenia tego roku podatkowego. 

Rozwiązanie dotyczy przede wszystkim nieruchomości objętych projektowanymi ograniczeniami w zakresie najmu oraz zakwaterowania i nie powinno być traktowane jako możliwość neutralnego podatkowo wycofania z fundacji dowolnego składnika majątku. 

Czy warto podejmować działania przed końcem 2026 r.? 

Na obecnym etapie projekt nie jest jeszcze obowiązującym prawem, dlatego nie warto podejmować pochopnych decyzji dotyczących istniejących struktur lub rozpoczętych już działań. 

Jednocześnie końcówka 2026 r. może być istotnym okresem z punktu widzenia planowania struktury majątkowej fundacji rodzinnej. 

W szczególności warto przeanalizować: 

• czy przed końcem roku nie warto wnieść lub przekazać fundacji określonych składników majątku, 

• czy planowanych świadczeń na rzecz beneficjentów nie warto zrealizować jeszcze na obecnych zasadach, tj. do końca 2026, 

• jaki wpływ na działalność fundacji mogą mieć nowe regulacje dotyczące najmu, CFC, exit tax oraz ukrytych zysków, 

• czy zmiana zasad dotyczących podmiotów transparentnych podatkowo ma znaczenie dla obecnej struktury inwestycyjnej fundacji. 

Każda z tych decyzji powinna jednak zostać poprzedzona analizą konkretnej sytuacji fundacji, jej majątku oraz planów fundatora i beneficjentów. 

Projekt UD447 nadal jest przedmiotem prac legislacyjnych, dlatego jego treść może się jeszcze zmienić. Będziemy monitorować dalszy przebieg prac i informować o kolejnych zmianach. 

Artykuł Zmiany w fundacjach rodzinnych od 2027 r. – co przewiduje najnowszy projekt? pochodzi z serwisu Zmiana warty.

Właściciele wielu firm założonych w Polsce na przełomie lat 80. i 90 stopniowo zbliżają się do momentu przekazania sterów kolejnemu pokoleniu. Przedsiębiorcy, którzy budowali swoje biznesy w okresie transformacji gospodarczej, coraz częściej muszą odpowiedzieć na pytanie, kto będzie zarządzał nimi za pięć, dziesięć albo piętnaście lat.

Szacuje się, że do 2030 r. od 60 do 80 tys. polskich firm rodzinnych będzie musiało zmierzyć się z sukcesją. Jednocześnie ponad połowa przedsiębiorstw rodzinnych nadal jest zarządzana przez pierwsze pokolenie. Tylko 10,8 proc. pozostaje w rękach trzeciego pokolenia, a zaledwie 4,2 proc. – czwartego lub dalszego. Możemy więc mówić o pierwszej tak dużej fali sukcesji w historii polskiej gospodarki.  

Kto zarządza polskimi firmami?

Aż 71 proc. właścicieli firm rodzinnych to osoby, które same założyły przedsiębiorstwo i nadal nim zarządzają. Na początkowym etapie rozwoju taki model może być dużym atutem: pozwala szybko reagować, budować bezpośrednie relacje z klientami i zachować pełną kontrolę nad kierunkiem rozwoju firmy. Z czasem może jednak stać się poważnym zagrożeniem dla jej dalszego funkcjonowania.

Jeżeli wszystkie kluczowe relacje, decyzje i informacje skupiają się w rękach jednej osoby, faktycznego zarządzania przedsiębiorstwem nie da się skutecznie przekazać samym testamentem, darowizną udziałów ani zmianą wpisu w KRS. Następca w ten sposób może stać się formalnym właścicielem firmy, ale nie zyska automatycznie wiedzy, doświadczenia czy zaufania pracowników i kontrahentów, które założyciel budował przez lata.

Dobrze zaplanowana sukcesja powinna rozpocząć się od stopniowego uniezależniania firmy od jej założyciela. W praktyce oznacza to przygotowanie osób zdolnych do podejmowania decyzji, uporządkowanie procedur i systemu raportowania, jasne określenie kompetencji oraz budowanie relacji z kontrahentami w taki sposób, aby nie opierały się wyłącznie na osobistym autorytecie nestora.

Pierwszy raz w Polsce, kolejny raz w Niemczech

W Polsce pierwszy raz mamy do czynienia z próbą przekazania biznesu kolejnym pokoleniom na taką skalę. W Niemczech wygląda to inaczej – wiele tamtejszych firm przeszło już jedną lub kilka zmian pokoleniowych, więc rodziny wiedzą, że własność, zarządzanie i prawo do korzystania z majątku nie zawsze muszą należeć do tej samej osoby.

To nie znaczy, że niemiecka sukcesja zawsze przebiega łatwo – tam również starzenie się właścicieli i malejąca liczba następców to poważne wyzwanie. Proces ten jest jednak od wielu lat systematycznie badany, a przedsiębiorcy mogą korzystać z różnego rodzaju narzędzi pozwalających na przygotowanie firmy na zmiany właścicielskie.

Wielopokoleniowość nie wyklucza profesjonalnego zarządzania

Skala i trwałość największych firm rodzinnych pokazują, że sukcesja nie jest jednorazowym wydarzeniem. Jest procesem, który może być powtarzany przez kolejne pokolenia, jeżeli rodzina potrafi dostosowywać zasady własności i zarządzania do zmieniających się warunków.

W gronie dwudziestu największych firm rodzinnych na świecie znajduje się obecnie aż siedem przedsiębiorstw niemieckich: Volkswagen (rodzina Porsche), BMW (rodzina Quandt), Schwarz Group (rodzina Schwarz), Bosch (rodzina Bosch), ALDI (rodzina Albrecht), Metro (rodzina Haniel, Schmidt-Ruthenbeck i Beisheim) i Continental (Schäffler).

Niemiecki przykład pokazuje, że skuteczna sukcesja nie musi oznaczać zastąpienia założyciela przez kogoś, kto od razu przejmie wszystkie jego obowiązki. Własność może pozostać w rodzinie, a codzienne zarządzanie – zostać powierzone profesjonalnym menedżerom. Rodzina wyznacza wtedy kierunki rozwoju i kontroluje działania zarządu, nie prowadząc biznesu osobiście.

To ważna wskazówka także dla polskich przedsiębiorców. Sukcesja nie musi sprowadzać się do znalezienia jednej osoby z rodziny, które zastąpi założyciela we wszystkich pełnionych przez niego rolach. Możliwe jest rozdzielenie własności od zarządzania. Część członków rodziny może pracować w przedsiębiorstwie, inni mogą uczestniczyć jedynie w podejmowaniu decyzji właścicielskich, a jeszcze inni – korzystać z majątku rodzinnego bez wpływu na działalność operacyjną.

Największym ryzykiem jest brak decyzji

Polskie firmy rodzinne są świadome nadchodzącej zmiany, lecz świadomość nie zawsze prowadzi do działania. Jedynie około 15 proc. przedsiębiorstw ma sformalizowany plan sukcesji. Około 30 proc. nie ma żadnego planu, a w 37 proc. nie wskazano osoby, która miałaby przejąć firmę.

Przyczyną nie zawsze jest brak odpowiednich instrumentów prawnych. Często ważniejsze są emocje: lęk przed utratą kontroli, trudność w wyobrażeniu sobie życia poza firmą, niepewność dotycząca kompetencji dzieci oraz różnice w stylu zarządzania pomiędzy pokoleniami.

Właściciel może przez wiele lat odkładać wybór pomiędzy dziećmi, zewnętrznym menedżerem a sprzedażą firmy. Brak działania może mieć jednak istotne konsekwencje.

W razie nagłej śmierci albo utraty zdolności do działania właściciela o przyszłości firmy mogą przesądzić ogólne zasady dziedziczenia, treść niedostosowanej do aktualnej sytuacji umowy spółki lub przypadkowy układ rodzinny. Następcy będą wówczas zmuszeni podejmować najważniejsze decyzje w czasie żałoby, pod presją pracowników, banków i kontrahentów.

Właśnie dlatego plan awaryjny powinien powstać wcześniej niż docelowy model sukcesji. Nawet jeśli nestor nie jest jeszcze gotowy przekazać firmy, warto ustalić, kto będzie czasowo zarządzał przedsiębiorstwem w razie jego choroby, śmierci albo nagłej niezdolności do działania.

Fundacja rodzinna nie zastępuje rozmowy

Polska dysponuje dziś narzędziem, którego przez wiele lat brakowało – fundacją rodzinną. Może ona zapobiec rozdrobnieniu własności i określić zasady wypłacania świadczeń członkom rodziny, ale nie jest gotowym planem sukcesji. Najpierw rodzina musi uzgodnić wartości, role, zasady wejścia do biznesu i wyjścia z niego, sposób podejmowania decyzji oraz reguły rozwiązywania konfliktów. Dopiero później można dobrać odpowiednią konstrukcję prawną.

Sukcesja nie zawsze musi zostać w rodzinie

Niemieckie doświadczenia pokazują również, że brak rodzinnego następcy nie oznacza końca przedsiębiorstwa.

Firmę może przejąć dotychczasowy menedżer, pracownik, wspólnik, konkurent, inwestor branżowy albo fundusz. Sprzedaż biznesu nie musi być porażką nestora ani zaprzeczeniem rodzinnego charakteru firmy. Może być najlepiej zaplanowanym sposobem zabezpieczenia majątku rodziny, pracowników i dalszego rozwoju przedsiębiorstwa.

Nie musimy popełniać wszystkich błędów sami

Polska po raz pierwszy przechodzi zmianę właścicielską na tak dużą skalę. Pierwsza polska fala sukcesji będzie testem nie tylko dla rodzin biznesowych, ale też dla dojrzałości menedżerów, doradców i całego otoczenia gospodarczego.

Najważniejszy sprawdzian czeka jednak samych właścicieli. Muszą oni zaakceptować, że zabezpieczenie przyszłości przedsiębiorstwa wymaga stopniowego dzielenia się wiedzą, odpowiedzialnością i wpływem na podejmowane decyzje.

Dobra sukcesja nie zaczyna się od wyboru testamentu, fundacji rodzinnej ani formy przekazania udziałów. Zaczyna się od zbudowania firmy, która będzie potrafiła sprawnie działać również bez swojego założyciela.

Artykuł Sukcesja – sprawa niełatwa. Pierwsza fala sukcesji w Polsce niepokoi. Niemcy są kilka zmian warty przed nami i wcale nie są spokojniejsi. pochodzi z serwisu Zmiana warty.

W naszej ocenie nie. Obecna dyskusja nie podważa sensu fundacji rodzinnej jako narzędzia sukcesji i ochrony majątku. Pokazuje natomiast, że – jak w przypadku każdego narzędzia prawnego – kluczowe znaczenie ma sposób jej wykorzystania oraz unikanie działań, które mogą zostać uznane za sprzeczne z celem ustawy.

Każda nowa regulacja przechodzi okres dojrzewania

Fundacja rodzinna obowiązuje dopiero od trzech lat. W tym czasie stała się jednym z najważniejszych instrumentów planowania sukcesji w polskich firmach rodzinnych. Tysiące przedsiębiorców rozpoczęło rozmowy o przekazaniu majątku kolejnym pokoleniom, uporządkowaniu ładu rodzinnego i długoterminowym zarządzaniu zgromadzonym kapitałem. To właśnie dla takich celów została stworzona ustawa o fundacji rodzinnej.

Jednocześnie każda nowa regulacja jest testowana przez praktykę. Tam, gdzie pojawiają się preferencje podatkowe, zawsze znajdą się również osoby próbujące wykorzystać je szerzej, niż zakładał ustawodawca.

Nie jest to zjawisko charakterystyczne wyłącznie dla fundacji rodzinnych. Tak rozwijało się wiele konstrukcji prawa podatkowego i gospodarczego. Wobec tego z pojawiających się informacji o zidentyfikowanych przez organy podatkowe nadużyciach nie należy wyciągać wniosków krytycznie odnoszących się do samej konstrukcji fundacji rodzinnej tylko do nadużyć, które niestety pojawiają się prawie wszędzie. 

Problemem nie jest fundacja rodzinna. Problemem jest sposób jej wykorzystywania

Z informacji przedstawionych przez Ministerstwo Finansów wynika, że organy podatkowe koncentrują się przede wszystkim na tych przypadkach, w których fundacja rodzinna przestaje realizować swoją podstawową funkcję – ochronę majątku rodzinnego i sukcesję – a staje się jedynie elementem konstrukcji służącej osiągnięciu korzyści podatkowej.

Najczęściej wskazywanym przykładem są pożyczki udzielane fundatorom lub beneficjentom.

Warto jednak zachować właściwe proporcje. Sama możliwość udzielenia pożyczki przez fundację rodzinną nie jest niczym nadzwyczajnym. W określonych okolicznościach może być uzasadnionym instrumentem zarządzania majątkiem rodzinnym lub finansowania przedsięwzięć prowadzonych przez członków rodziny. Ustawa nie zakłada przecież, że fundacja ma być strukturą całkowicie „zamrożoną”, pozbawioną możliwości racjonalnego dysponowania swoim majątkiem.

Inaczej należy jednak ocenić sytuacje, w których pożyczka przestaje pełnić rzeczywistą funkcję gospodarczą, a staje się jedynie substytutem wypłaty świadczeń. W artykule „Gazety Wyborczej” opisano praktyki polegające na udzielaniu krótkoterminowych pożyczek, ich wielokrotnym przedłużaniu lub zastępowaniu kolejnymi umowami („rolowaniu” pożyczek), tak aby środki mogły pozostawać do dyspozycji fundatora bez opodatkowania przewidzianego dla wypłat z fundacji.

Jeżeli rzeczywistym efektem takiej konstrukcji jest trwałe korzystanie z majątku fundacji bez ponoszenia ciężaru podatkowego, trudno dziwić się, że właśnie tego rodzaju modele znalazły się w centrum zainteresowania organów podatkowych.

I właśnie w tym miejscu warto postawić wyraźną granicę. Przeciwdziałanie tego rodzaju patologiom nie oznacza podważania sensu istnienia fundacji rodzinnej. Wręcz przeciwnie – można argumentować, że eliminowanie najbardziej agresywnych modeli optymalizacyjnych leży również w interesie przedsiębiorców, którzy korzystają z fundacji zgodnie z jej celem. Im mniej przypadków instrumentalnego wykorzystywania fundacji rodzinnych, tym większa szansa na zachowanie stabilnych i przewidywalnych zasad dla zdecydowanej większości fundatorów, którzy traktują fundację jako narzędzie sukcesji, a nie sposób na obejście przepisów podatkowych.

Największą wartością fundacji rodzinnej nie są preferencje podatkowe

Paradoksalnie dyskusja publiczna bardzo często koncentruje się na podatkach, podczas gdy największą wartością fundacji rodzinnej jest coś zupełnie innego. Fundacja pozwala zachować rodzinny majątek w jednym organizmie, chronić go przed rozdrobnieniem, uporządkować sukcesję oraz stworzyć warunki do wieloletniego inwestowania kapitału.

Mechanizm odroczenia opodatkowania nie został wprowadzony po to, aby środki jak najszybciej opuściły fundację.

Wręcz przeciwnie. Jego celem jest stworzenie zachęty do pozostawienia kapitału w fundacji, finansowania kolejnych przedsięwzięć, budowania nowych inwestycji i pomnażania majątku dla następnych pokoleń. W naszej ocenie jeżeli po sprzedaży wniesionego do fundacji przedsiębiorstwa uzyskane środki pozostają w fundacji i nadal pracują, realizowany jest model, który przyświecał ustawodawcy przy tworzeniu tego narzędzia sukcesyjnego.

Spodziewamy się uszczelnienia, a nie zmiany filozofii ustawy

Od kilku miesięcy trwa przegląd funkcjonowania ustawy o fundacji rodzinnej. Już wcześniej wskazywaliśmy, że sam fakt prowadzenia takiego przeglądu nie powinien budzić niepokoju. Obowiązek dokonania oceny funkcjonowania przepisów został przewidziany już na etapie uchwalania ustawy.

Można oczekiwać, że część rozwiązań podatkowych zostanie doprecyzowana lub uszczelniona. Prawdopodobnie pojawią się również przepisy ograniczające nadużycia podatkowe.

Niewykluczone również, że ustawodawca powróci do koncepcji wprowadzenia tzw. okresu „lock-up”, który ograniczałby możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego w przypadku sprzedaży składników majątku wniesionych do fundacji w krótkim czasie od ich wniesienia. Rozwiązanie takie miałoby przeciwdziałać tworzeniu fundacji wyłącznie na potrzeby jednorazowej transakcji sprzedaży przedsiębiorstwa.

Nie oznacza to jednak, że ustawodawca zamierza odejść od podstawowej funkcji fundacji rodzinnej. Przeciwnie – również z wypowiedzi Ministerstwa wynika, że planowane zmiany mają ograniczać instrumentalne wykorzystywanie fundacji, pozostając przyjazne wobec tych struktur, które rzeczywiście realizują cele sukcesyjne. To kierunek, który co do zasady należy uznać za racjonalny.

Niezależnie od ostatecznego kształtu przyszłych zmian, już dziś widać kierunek, w którym zmierza ustawodawca. Dla fundatorów, którzy posiadają już fundację rodzinną, może to być dobry moment, aby spojrzeć na nią z pewnego dystansu i zweryfikować, czy statut, sposób funkcjonowania oraz planowane działania rzeczywiście odpowiadają jej długoterminowemu celowi sukcesyjnemu.

Dobra fundacja rodzinna obroni się sama

Od początku obowiązywania ustawy podkreślamy, że fundacja rodzinna nie jest rozwiązaniem dla każdej sytuacji i nigdy nie powinna być tworzona wyłącznie z powodów podatkowych.

Dobrze zaprojektowana fundacja rodzinna to przede wszystkim długoterminowy projekt rodzinny, a nie konstrukcja przygotowana pod jedną transakcję czy jedną korzyść podatkową. Jej zadaniem jest stworzenie zasad zarządzania majątkiem na kolejne pokolenia, zapewnienie bezpieczeństwa rodzinnego biznesu oraz umożliwienie dalszego inwestowania zgromadzonego kapitału.

Z tej perspektywy podatki pozostają ważnym elementem całej konstrukcji, ale nie stanowią celu samego w sobie. Są narzędziem wspierającym realizację funkcji sukcesyjnej, a nie uzasadnieniem istnienia fundacji.

Spokój i racjonalne podejście pozostają priorytetem

Nie podzielamy katastroficznych prognoz dotyczących przyszłości fundacji rodzinnych. Jednocześnie uważamy, że przedsiębiorcy powinni z uwagą obserwować kierunek zmian i unikać rozwiązań, które mogą zostać odebrane jako próba obchodzenia celu ustawy. Najlepszą ochroną fundacji rodzinnej jest rozsądne korzystanie z niej.

Jeżeli fundacja rzeczywiście służy sukcesji, ochronie rodzinnego majątku i długoterminowemu inwestowaniu kapitału, trudno znaleźć argumenty przemawiające za podważaniem sensu jej funkcjonowania. Można natomiast oczekiwać, że ustawodawca będzie coraz skuteczniej eliminował te konstrukcje, których jedynym celem jest wyłącznie osiągnięcie korzyści podatkowej. I z tą tezą – jako kancelaria od początku zaangażowana w rozwój fundacji rodzinnych w Polsce – w pełni się zgadzamy.

Publikacja „Gazety Wyborczej” nawiązuje do analizy funkcjonowania fundacji rodzinnej przygotowanej wspólnie przez Ministerstwo Finansów i Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Warto więc spojrzeć nie tylko na medialne nagłówki, ale również na szerszy kontekst wniosków płynących z tego przeglądu.

Nie mamy wątpliwości, że przeciwdziałanie agresywnym schematom optymalizacyjnym jest potrzebne i leży również w interesie przedsiębiorców, którzy korzystają z fundacji zgodnie z jej sukcesyjnym przeznaczeniem. Jednocześnie odnosimy wrażenie, że zarówno w części przekazu medialnego, jak i w niektórych fragmentach ministerialnego raportu, krytyka konkretnych nadużyć zaczyna momentami obejmować rozwiązania, które są przecież naturalnym elementem funkcjonowania fundacji rodzinnej.

Opublikowany przegląd funkcjonowania ustawy o fundacji rodzinnej pokazuje, że Ministerstwo dostrzega potrzebę uszczelnienia przepisów i ograniczenia przypadków instrumentalnego wykorzystywania fundacji rodzinnych. Ten kierunek co do zasady należy uznać za słuszny. Nadużycia nie powinny wyznaczać standardu funkcjonowania tej instytucji.

Jednocześnie odnosimy wrażenie, że w niektórych fragmentach raportu krytyka wykracza poza walkę z patologiami i zaczyna dotykać rozwiązań, które są naturalnym elementem fundacji rodzinnej.

Trudno bowiem uznać za zjawisko oczywiście niepożądane to, że fundator – zwłaszcza będący przedstawicielem pierwszego pokolenia polskich przedsiębiorców – przez pewien czas zachowuje wpływ na sposób zarządzania rodzinnym majątkiem. Sukcesja nie jest jednorazowym wydarzeniem, lecz procesem, który często trwa wiele lat. Oczekiwanie, że fundator po wniesieniu majątku do fundacji całkowicie wycofa się z podejmowania decyzji, byłoby oderwane od realiów funkcjonowania polskich firm rodzinnych.

Podobnie trudno zgodzić się z sugestią, że długoterminowe inwestowanie środków pozostających w fundacji – czy to na rynku kapitałowym, czy poprzez inwestycje w nieruchomości – samo w sobie świadczy o odejściu od celu ustawy. Wręcz przeciwnie. Jednym z podstawowych założeń fundacji rodzinnej było stworzenie mechanizmu pozwalającego akumulować kapitał, chronić go i pomnażać z myślą o kolejnych pokoleniach, a nie wymuszać jego bieżącą dystrybucję.

Dlatego, dyskutując o potrzebnych zmianach, warto uważać, aby – walcząc z nadużyciami – nie wylać dziecka z kąpielą. Fundacja rodzinna w ciągu zaledwie kilku lat nie tylko stała się ważnym narzędziem sukcesji, ale również przyczyniła się do popularyzacji samego tematu sukcesji w polskim biznesie. Jeszcze na początku 2023 r. hasło „sukcesja” było wyszukiwane w internecie średnio około 33 tys. razy miesięcznie, podczas gdy bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy zainteresowanie wzrosło do około 165 tys. wyszukiwań miesięcznie. Trudno o lepszy dowód na to, że fundacja rodzinna skłoniła tysiące przedsiębiorców do rozpoczęcia rozmowy o przyszłości swoich firm i rodzinnego majątku.

I właśnie tego efektu – niezależnie od potrzebnych korekt przepisów – nie warto dziś stracić.

Artykuł Fundacja rodzinna – jakich działań należy unikać, aby zachować bezpieczeństwo? pochodzi z serwisu Zmiana warty.

Czy fundacja rodzinna może inwestować bez ograniczeń?

Fundacja rodzinna jest osobą prawną, więc formalnie jest podatnikiem CIT. W praktyce jednak korzysta ze zwolnienia podmiotowego z tego podatku (art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT). Ma ono jednak pewne granice. Zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy o CIT zwolnienie nie obejmuje działalności gospodarczej wykraczającej poza katalog wskazany w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Oznacza to, że jeśli fundacja wyjdzie poza ten katalog, przychód z takiej „nadprogramowej” działalności zostanie opodatkowany sankcyjną stawką 25% CIT. Więcej o kwestiach podatkowych fundacji rodzinnej dowiesz się z naszego artykułu: Czy wniesienie majątku do fundacji rodzinnej jest neutralne podatkowo?

Przepisy ustawy o fundacji rodzinnej precyzyjnie określają, czym fundacja może się zajmować, korzystając przy tym z preferencji podatkowych. Katalog ten jest zamknięty i nie można go dowolnie rozszerzać. Fundacja rodzinna ma być bowiem przede wszystkim długoterminowym inwestorem, a nie aktywnym uczestnikiem obrotu gospodarczego.

Fundacja rodzinna może między innymi:

• zbywać mienie, o ile nie zostało ono nabyte wyłącznie w celu dalszej odsprzedaży,
• wynajmować i wydzierżawiać mienie,
• uczestniczyć w spółkach handlowych, funduszach inwestycyjnych, spółdzielniach i podobnych podmiotach,
• nabywać i zbywać papiery wartościowe, instrumenty pochodne oraz podobne prawa,
• udzielać określonych pożyczek,
• obracać zagranicznymi środkami płatniczymi, jeśli służy to płatnościom związanym z jej działalnością.

Kluczową rolę w praktyce odgrywają interpretacje organów podatkowych i wyroki sądów administracyjnych. One również mają znaczenie przy ocenie, czy dana aktywność mieści się w dozwolonym katalogu działalności fundacji. Więcej na temat inwestycji fundacji rodzinnej przeczytasz w naszym artykule: Czy fundacja rodzinna w organizacji może nabyć nieruchomość w Hiszpanii? Czyli inwestycje fundacji rodzinnej w praktyce.

Kryptowaluty w fundacji rodzinnej – dozwolone aktywa fundacji rodzinnej?

Możliwość nabycia kryptowaluty przez fundację nie budzi większych wątpliwości. Waluta wirtualna to prawo majątkowe, więc może wejść w skład majątku fundacji. Fundacja może zatem zostać właścicielem kryptowaluty i uwzględnić ją w swoim portfelu inwestycyjnym.

Zdaniem organów podatkowych obrót kryptowalutami nie mieści się jednak w dozwolonej działalności fundacji rodzinnej. Nie ma znaczenia, czy fundacja kupuje je na krótko, czy chce przechowywać je przez wiele lat. Ryzyko podatkowe zawsze pojawia się przy ich sprzedaży, nawet gdy zakup miał służyć ochronie wartości majątku.

W efekcie dochód z inwestycji fundacji rodzinnej w kryptowaluty najprawdopodobniej zostanie uznany za dochód wykraczający poza dozwolony ustawą zakres. Tym samym powstaje ryzyko opodatkowania stawką 25% CIT. 

Jak inwestowanie w kryptowaluty oceniają sądy?

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu potwierdził restrykcyjne podejście organów podatkowych (wyrok o sygn. akt I SA/Po 895/23). Zdaniem Sądu, obrót kryptowalutami nie mieści się w dozwolonym zakresie działalności fundacji rodzinnej.

ETF-y jako aktywa fundacji rodzinnej – bezpieczniejszy sposób inwestowania przez fundację rodzinną?

ETF to fundusz inwestycyjny notowany na giełdzie. Jego jednostki można kupować i sprzedawać podobnie jak akcje. ETF zwykle odwzorowuje wartość określonego indeksu, surowca albo grupy aktywów, np. największych spółek giełdowych, złota czy obligacji.

Jak już wskazano wcześniej, nabywanie jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych ustawa wprost traktuje jako dozwoloną działalność. Takie stanowisko prezentuje również fiskus (np. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS, sygn. 0111-KDIB2-1.4010.495.2024.2.AJ).

W przypadku inwestycji fundacji rodzinnej w ETF występuje jeszcze jedna ważna korzyść. Zwykle zbycie mienia kupionego wyłącznie w celu dalszej odsprzedaży nie korzysta ze zwolnienia z CIT (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o fundacji rodzinnej). To ograniczenie nie dotyczy jednak jednostek funduszy inwestycyjnych ani papierów wartościowych (art. 5 ust. 3 tej samej ustawy). W praktyce oznacza to, że fundacja może kupować i sprzedawać jednostki ETF bez ograniczeń oraz ryzyka utraty zwolnienia podatkowego. To istotna różnica względem np. nieruchomości czy złota, gdzie kluczowe znaczenie ma właśnie okazjonalność transakcji.

Złoto i metale szlachetne – przełomowa interpretacja z 2026 roku

Jeszcze inaczej wygląda sprawa fizycznego złota inwestycyjnego. Przez długi czas sytuacja była niejasna — złoto, podobnie jak kryptowaluty, nie zostało wprost wymienione w katalogu z art. 5 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej. Punkt zwrotny przyniosła interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 21 kwietnia 2026 roku co do możliwości inwestycji fundacji rodzinnej w złoto (sygn. 0111-KDIB1-2.4010.30.2026.2.END).

Fundacja, która wystąpiła o interpretację, planowała okazjonalny zakup fizycznego złota — sztabek złota i monet bulionowych. Złoto miało zostać nabyte w celu zabezpieczenia wartości majątku fundacji rodzinnej, z możliwością sprzedaży kiedyś w przyszłości. Dyrektor KIS najpierw ocenił, czy takie działania są działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza powinna być m.in. zorganizowana, zarobkowa i prowadzona w sposób ciągły. Zdaniem organu okazjonalny zakup złota przez fundację rodzinną nie spełniał tych warunków.

Z tego powodu Dyrektor KIS nie musiał badać, czy zakup i sprzedaż złota mieszczą się w katalogu dozwolonej działalności fundacji rodzinnej. Uznał też, że przychód ze sprzedaży takiego złota może korzystać ze zwolnienia z CIT.

Warto pamiętać, że interpretacja indywidualna chroni tylko podmiot, który o nią wystąpił, i tylko w sytuacji opisanej we wniosku. W tym przypadku duże znaczenie miał fakt, że fundacja planowała jedynie okazjonalne transakcje. Złoto miało służyć długoterminowej ochronie wartości majątku, a nie regularnemu osiąganiu zysków z jego sprzedaży.

W innych okolicznościach organy mogłyby odmiennie ocenić inwestycje w złoto z wykorzystaniem fundacji rodzinnej. Przykładowo, zmiana oceny może pojawić się wtedy, gdy fundacja regularnie kupuje i sprzedaje złoto. Takie działania mogą bowiem zostać uznane za działalność gospodarczą.

Podobne zasady powinny mieć znaczenie przy inwestowaniu w srebro, platynę lub pallad. Jeżeli fundacja kupuje je okazjonalnie i przechowuje przez dłuższy czas, można uznać, że tylko zarządza własnym majątkiem. Regularny handel tymi metalami zwiększa jednak ryzyko zmiany stanowiska.

Podsumowanie

Nie każda inwestycja fundacji rodzinnej jest tak samo bezpieczna podatkowo. Przed jej rozpoczęciem warto sprawdzić, czy planowane działania mieszczą się w katalogu dozwolonej działalności fundacji. W przeciwnym razie dochód może zostać opodatkowany stawką 25% CIT. Jeśli chcesz sprawdzić, czy wniesienie określonych aktywów jest bezpieczne podatkowe – skontaktuj się z nami. Nasi specjaliści ocenią ryzyko podatkowe i bezpiecznie przeprowadzą Cię przez cały proces!

Artykuł Dozwolone aktywa fundacji rodzinnej – inwestycje w kryptowaluty, złoto i inne metale szlachetne pochodzi z serwisu Zmiana warty.

Kancelaria PragmatIQ aktywnie wzięła udział w tym procesie, przekazując własne uwagi i rekomendacje wynikające z doświadczeń zdobytych podczas doradzania przedsiębiorcom rodzinnym, fundacjom rodzinnym, fundatorom i beneficjentom fundacji rodzinnych. 

Z uwagami Kancelarii PragmatIQ zgłoszonymi w ramach przeglądu możesz zapoznać się TUTAJ. 

Fundacja rodzinna – ważny krok dla polskiej sukcesji 

Od początku prac legislacyjnych nad fundacją rodzinną wskazywaliśmy, że polski system prawny potrzebuje nowoczesnego instrumentu umożliwiającego wielopokoleniowe planowanie sukcesji. Sama idea fundacji rodzinnej powstała właśnie po to, aby ułatwić przekazywanie biznesu i majątku kolejnym pokoleniom oraz zapewnić ich stabilne zarządzanie w dłuższej perspektywie. 

Z naszej praktyki wynika, że fundacja rodzinna osiągnęła bardzo istotny cel – uruchomiła w rodzinach wielu przedsiębiorców rozmowę o sukcesji. Dla wielu właścicieli firm efektem nowych przepisów było właśnie rozpoczęcie procesu planowania przyszłości przedsiębiorstwa, określenie roli poszczególnych członków rodziny, uporządkowanie kwestii własnościowych oraz wypracowanie zasad funkcjonowania biznesu na kolejne pokolenia. 

Fundacje rodzinne – potrzebne są korekty wynikające z praktyki 

Naturalne jest, że po pierwszych latach funkcjonowania nowej regulacji prawnej pojawiają się zagadnienia wymagające doprecyzowania lub zmian legislacyjnych. Takie problemy zostały również zidentyfikowane przez administrację publiczną w ramach prowadzonego przeglądu przepisów. 

W PragmatIQ od wielu lat angażujemy się w procesy konsultacyjne i legislacyjne dotyczące zagadnień istotnych dla przedsiębiorców. Uważamy, że skuteczne doradztwo wymaga nie tylko znajomości obowiązujących przepisów, ale również rozumienia kierunków ich rozwoju oraz aktywnego udziału w dyskusji o przyszłym kształcie prawa. 

Oczywiście, nie wszystkie kierunki zmian zaproponowane w ramach przeglądu ustawy o fundacji rodzinnej oceniamy jednakowo. Część wniosków i rekomendacji zasługuje – w naszej ocenie – na poparcie, część natomiast budzi pewne wątpliwości i wymaga dalszej dyskusji. Niezależnie od oceny poszczególnych propozycji, pozytywnie oceniamy sam fakt przeprowadzenia „otwartego” przeglądu funkcjonowania ustawy. Otwartość ustawodawcy na doświadczenia praktyków i gotowość do weryfikacji przyjętych rozwiązań to ważny element tworzenia stabilnego i efektywnego prawa, zwłaszcza w przypadku tak nowej i istotnej instytucji jak fundacja rodzinna. 

Będziemy nadal śledzić przebieg prac nad przeglądem ustawy oraz informować o najważniejszych proponowanych zmianach i ich potencjalnym wpływie na właścicieli firm rodzinnych oraz osoby planujące sukcesję majątkową. 

Artykuł PragmatIQ aktywnie uczestniczy w konsultacjach dotyczących przeglądu ustawy o fundacji rodzinnej  pochodzi z serwisu Zmiana warty.

Sprawozdanie finansowe fundacji rodzinnej  

Fundacja rodzinna jest zobowiązana do prowadzenia ksiąg rachunkowych tak jak inne osoby prawne. W tym zakresie nie może skorzystać z uproszczenia jakie obowiązuje zwykłe fundacje, czyli nie może prowadzić uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów.  

Księgi rachunkowe w fundacji rodzinnej otwiera się na dzień rozpoczęcia działalności (którym to dniem jest dzień pierwszego zdarzenia, wywołującego skutki o charakterze majątkowym lub finansowym), a potem na początek każdego następnego roku obrotowego.  

Za okres od dnia otwarcia ksiąg do dnia kończącego przyjęty przez fundację rok obrotowy, fundacja rodzinna jest zobowiązania sporządzić sprawozdanie finansowe. Ma na to czas do końca trzeciego miesiąca po zakończeniu przyjętego przez siebie roku obrotowego.  

W przypadku fundacji, których rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, termin a sporządzenie sprawozdania finansowego upływa 31 marca.  

Zatwierdzenie sprawozdania finansowego i decyzja o podziale zysku 

Następnie organ zatwierdzający, w terminie do końca szóstego miesiąca następującego po zakończeniu przyjętego roku obrotowego, ma czas na zatwierdzenie sprawozdania finansowego. Zwykle termin ten upływa 30 czerwca.  

W fundacji rodzinnej rolę organu zatwierdzającego pełni zgromadzenie beneficjentów i to do ich zadania należy podjęcie uchwały co do tego, czy zawarte w sprawozdaniu informacje zostały uznane za wiarygodne (zatwierdzenie sprawozdania) oraz na co zostanie przeznaczony zysk.  

Wygenerowany zysk a zapisy w statucie 

Generalnie zysk wypracowany za dany rok obrotowy w fundacji rodzinnej przeznacza się na cele, dla których zawiązano fundację rodzinną, tj. gromadzenie mienia, zarządzanie mieniem czy spełnianie świadczeń na rzecz beneficjentów.  

Niezwykle ważne jest jednak, aby zgromadzenie beneficjentów, podejmując decyzję co do przeznaczenia zysku, miało na uwadze zapisy statutu fundacji rodzinnych. To tam mogą znaleźć się określone obwarowania co do możliwości rozdysponowania zysku i jego wysokości.  

Przykładowo, w statucie może być wskazane co podlega podziałowi, a co jest z tego podziału wyłączone (i tym samym pozostaje w fundacji rodzinnej). Zapisy statutu mogą zawierać również informacje o zatrzymaniu zysku w fundacji w konkretnym celu, a dopiero po upływie określonego czasu przewidywać możliwość realizacji świadczeń dla beneficjentów.  

Podział zysku nie zawsze możliwy  

Należy pamiętać, że zysk wypracowany przez fundację rodzinną, niezależnie od postanowień statutu, nie zawsze będzie mógł zostać przeznaczony do wypłaty. W sytuacji, gdy wartość zobowiązań fundacji przewyższa wartość jej aktywów, fundacja rodzinna jest zobowiązana, by pozostawić zysk w fundacji i przeznaczyć go na pokrycie przyszłych strat.  

Termin na zatwierdzenie sprawozdania finansowego  

W większości przypadków termin na zatwierdzenie sprawozdania finansowego w fundacji rodzinnej upłynie 30 czerwca. To więc już ostatni moment, by przyjrzeć się zapisom w statucie oraz wartości majątku w fundacji, tak by decyzja co do rozdysponowania zysku nie budziła wątpliwości.  

Szczególnie, zasady co do podejmowania uchwał w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego oraz uchwał dotyczących rozdysponowania zysku znacząco różnią się od zasad obowiązujących w spółkach.  

Ponieważ dla wielu fundacji rodzinnych będzie to pierwsze podejście do zatwierdzania sprawozdań finansowych, warto skonsultować tę kwestię z radcą prawnym.  

Artykuł Zatwierdzenie sprawozdania finansowego fundacji rodzinnej – co zrobić z zyskiem?  pochodzi z serwisu Zmiana warty.