Spis treści
Fundacja rodzinna to dziś jedno z najpopularniejszych narzędzi do przekazywania majątku kolejnym pokoleniom i ochrony go przed rozdrobnieniem. Jej dużym atutem jest zwolnienie podmiotowe z podatku CIT. Wielu przedsiębiorców błędnie jednak zakłada, że zwolnienie to obejmuje każdy sposób pomnażania majątku. Przepisy dokładnie określają, czym fundacja może się zajmować, żeby z tego zwolnienia korzystać. W artykule sprawdzamy, czy do tej listy należą też inwestycje fundacji rodzinnej w aktywa alternatywne np. kryptowaluty oraz złoto.
Czy fundacja rodzinna może inwestować bez ograniczeń?
Fundacja rodzinna jest osobą prawną, więc formalnie jest podatnikiem CIT. W praktyce jednak korzysta ze zwolnienia podmiotowego z tego podatku (art. 6 ust. 1 pkt 25 ustawy o CIT). Ma ono jednak pewne granice. Zgodnie z art. 6 ust. 7 ustawy o CIT zwolnienie nie obejmuje działalności gospodarczej wykraczającej poza katalog wskazany w art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej. Oznacza to, że jeśli fundacja wyjdzie poza ten katalog, przychód z takiej „nadprogramowej” działalności zostanie opodatkowany sankcyjną stawką 25% CIT. Więcej o kwestiach podatkowych fundacji rodzinnej dowiesz się z naszego artykułu: Czy wniesienie majątku do fundacji rodzinnej jest neutralne podatkowo?
Przepisy ustawy o fundacji rodzinnej precyzyjnie określają, czym fundacja może się zajmować, korzystając przy tym z preferencji podatkowych. Katalog ten jest zamknięty i nie można go dowolnie rozszerzać. Fundacja rodzinna ma być bowiem przede wszystkim długoterminowym inwestorem, a nie aktywnym uczestnikiem obrotu gospodarczego.
Fundacja rodzinna może między innymi:
- zbywać mienie, o ile nie zostało ono nabyte wyłącznie w celu dalszej odsprzedaży,
- wynajmować i wydzierżawiać mienie,
- uczestniczyć w spółkach handlowych, funduszach inwestycyjnych, spółdzielniach i podobnych podmiotach,
- nabywać i zbywać papiery wartościowe, instrumenty pochodne oraz podobne prawa,
- udzielać określonych pożyczek,
- obracać zagranicznymi środkami płatniczymi, jeśli służy to płatnościom związanym z jej działalnością.
Kluczową rolę w praktyce odgrywają interpretacje organów podatkowych i wyroki sądów administracyjnych. One również mają znaczenie przy ocenie, czy dana aktywność mieści się w dozwolonym katalogu działalności fundacji. Więcej na temat inwestycji fundacji rodzinnej przeczytasz w naszym artykule: Czy fundacja rodzinna w organizacji może nabyć nieruchomość w Hiszpanii? Czyli inwestycje fundacji rodzinnej w praktyce.
Kryptowaluty w fundacji rodzinnej – dozwolone aktywa fundacji rodzinnej?
Możliwość nabycia kryptowaluty przez fundację nie budzi większych wątpliwości. Waluta wirtualna to prawo majątkowe, więc może wejść w skład majątku fundacji. Fundacja może zatem zostać właścicielem kryptowaluty i uwzględnić ją w swoim portfelu inwestycyjnym.
Zdaniem organów podatkowych obrót kryptowalutami nie mieści się jednak w dozwolonej działalności fundacji rodzinnej. Nie ma znaczenia, czy fundacja kupuje je na krótko, czy chce przechowywać je przez wiele lat. Ryzyko podatkowe zawsze pojawia się przy ich sprzedaży, nawet gdy zakup miał służyć ochronie wartości majątku.
W efekcie dochód z inwestycji fundacji rodzinnej w kryptowaluty najprawdopodobniej zostanie uznany za dochód wykraczający poza dozwolony ustawą zakres. Tym samym powstaje ryzyko opodatkowania stawką 25% CIT.
Jak inwestowanie w kryptowaluty oceniają sądy?
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu potwierdził restrykcyjne podejście organów podatkowych (wyrok o sygn. akt I SA/Po 895/23). Zdaniem Sądu, obrót kryptowalutami nie mieści się w dozwolonym zakresie działalności fundacji rodzinnej.
ETF-y jako aktywa fundacji rodzinnej – bezpieczniejszy sposób inwestowania przez fundację rodzinną?
ETF to fundusz inwestycyjny notowany na giełdzie. Jego jednostki można kupować i sprzedawać podobnie jak akcje. ETF zwykle odwzorowuje wartość określonego indeksu, surowca albo grupy aktywów, np. największych spółek giełdowych, złota czy obligacji.
Jak już wskazano wcześniej, nabywanie jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych ustawa wprost traktuje jako dozwoloną działalność. Takie stanowisko prezentuje również fiskus (np. interpretacja indywidualna Dyrektora KIS, sygn. 0111-KDIB2-1.4010.495.2024.2.AJ).
W przypadku inwestycji fundacji rodzinnej w ETF występuje jeszcze jedna ważna korzyść. Zwykle zbycie mienia kupionego wyłącznie w celu dalszej odsprzedaży nie korzysta ze zwolnienia z CIT (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o fundacji rodzinnej). To ograniczenie nie dotyczy jednak jednostek funduszy inwestycyjnych ani papierów wartościowych (art. 5 ust. 3 tej samej ustawy). W praktyce oznacza to, że fundacja może kupować i sprzedawać jednostki ETF bez ograniczeń oraz ryzyka utraty zwolnienia podatkowego. To istotna różnica względem np. nieruchomości czy złota, gdzie kluczowe znaczenie ma właśnie okazjonalność transakcji.
Złoto i metale szlachetne – przełomowa interpretacja z 2026 roku
Jeszcze inaczej wygląda sprawa fizycznego złota inwestycyjnego. Przez długi czas sytuacja była niejasna — złoto, podobnie jak kryptowaluty, nie zostało wprost wymienione w katalogu z art. 5 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej. Punkt zwrotny przyniosła interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 21 kwietnia 2026 roku co do możliwości inwestycji fundacji rodzinnej w złoto (sygn. 0111-KDIB1-2.4010.30.2026.2.END).
Fundacja, która wystąpiła o interpretację, planowała okazjonalny zakup fizycznego złota — sztabek złota i monet bulionowych. Złoto miało zostać nabyte w celu zabezpieczenia wartości majątku fundacji rodzinnej, z możliwością sprzedaży kiedyś w przyszłości. Dyrektor KIS najpierw ocenił, czy takie działania są działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza powinna być m.in. zorganizowana, zarobkowa i prowadzona w sposób ciągły. Zdaniem organu okazjonalny zakup złota przez fundację rodzinną nie spełniał tych warunków.
Z tego powodu Dyrektor KIS nie musiał badać, czy zakup i sprzedaż złota mieszczą się w katalogu dozwolonej działalności fundacji rodzinnej. Uznał też, że przychód ze sprzedaży takiego złota może korzystać ze zwolnienia z CIT.
Warto pamiętać, że interpretacja indywidualna chroni tylko podmiot, który o nią wystąpił, i tylko w sytuacji opisanej we wniosku. W tym przypadku duże znaczenie miał fakt, że fundacja planowała jedynie okazjonalne transakcje. Złoto miało służyć długoterminowej ochronie wartości majątku, a nie regularnemu osiąganiu zysków z jego sprzedaży.
W innych okolicznościach organy mogłyby odmiennie ocenić inwestycje w złoto z wykorzystaniem fundacji rodzinnej. Przykładowo, zmiana oceny może pojawić się wtedy, gdy fundacja regularnie kupuje i sprzedaje złoto. Takie działania mogą bowiem zostać uznane za działalność gospodarczą.
Podobne zasady powinny mieć znaczenie przy inwestowaniu w srebro, platynę lub pallad. Jeżeli fundacja kupuje je okazjonalnie i przechowuje przez dłuższy czas, można uznać, że tylko zarządza własnym majątkiem. Regularny handel tymi metalami zwiększa jednak ryzyko zmiany stanowiska.
Podsumowanie
Nie każda inwestycja fundacji rodzinnej jest tak samo bezpieczna podatkowo. Przed jej rozpoczęciem warto sprawdzić, czy planowane działania mieszczą się w katalogu dozwolonej działalności fundacji. W przeciwnym razie dochód może zostać opodatkowany stawką 25% CIT. Jeśli chcesz sprawdzić, czy wniesienie określonych aktywów jest bezpieczne podatkowe – skontaktuj się z nami. Nasi specjaliści ocenią ryzyko podatkowe i bezpiecznie przeprowadzą Cię przez cały proces!
Aleksandra Szyszkowska
