Ulgę B+R i IP BOX stworzono z myślą o wsparciu przedsiębiorców inwestujących w innowacje i rozwój technologiczny. Ze względu na to, że obydwie preferencje mają różne mechanizmy działania, nie wykluczają się wzajemnie, co daje przedsiębiorcom możliwość korzystania z nich jednocześnie. Przeczytaj poniższy artykuł i dowiedz się, jak maksymalizować korzyści płynące z obu tych ulg, niezależnie od wielkości Twojej działalności.
Na czym polega ulga B+R?
Kluczową cechą ulgi na działalność badawczo-rozwojową (B+R) jest możliwość podwójnego odliczenia pewnych wydatków: raz jako koszty uzyskania przychodów, a drugi raz bezpośrednio od podstawy opodatkowania. Taka konstrukcja ulgi pozwala przedsiębiorcom efektywnie zmniejszać swoje zobowiązania podatkowe poprzez podwójne uwzględnienie wydatków poniesionych na działalność B+R.
Zastosowanie ulgi B+R wymaga odpowiedniego dokumentowania i kwalifikowania wydatków. Koszty kwalifikowane muszą być bezpośrednio związane z działalnością badawczo-rozwojową. Obejmują one między innymi:
- wynagrodzenia pracowników zaangażowanych w projekty B+R,
- koszty zakupu materiałów i surowców,
- wydatki na wybrane usługi (np. ekspertyzy i opinie),
- amortyzację niektórych środków trwałych wykorzystywanych w trakcie prac B+R.
Mechanizm rozliczenia IP BOX
Z kolei preferencyjne opodatkowanie w ramach IP BOX skierowane jest do przedsiębiorców osiągających dochody z kwalifikowanych praw własności intelektualnej (IP), m.in. z patentu, programu komputerowego, wzoru przemysłowego. Ta forma rozliczeń bazuje na odpowiednim kwalifikowaniu dochodów: dochody z IP są opodatkowane stawką preferencyjną, natomiast pozostałe dochody – według zasad ogólnych (w przypadku podatników CIT będzie to 9% lub 19%, w przypadku podatników PIT: 12%/32% bądź 19%).
W rozliczeniach IP BOX występuje wskaźnik nexus, który pozwala ustalić, jak duża część dochodu korzysta z preferencyjnej stawki. Im więcej kosztów podatnik ponosi na własne prace B+R lub na nabycie wyników takich prac od podmiotów niepowiązanych, tym więcej dochodu będzie opodatkowanych stawką 5%.
Chcesz dowiedzieć się, ile możesz oszczędzić na uldze B+R oraz IP Box? Przeczytaj nasz artykuł Ulga badawczo-rozwojowa oraz IP BOX – jakie dają korzyści?
Wspólne cechy ulgi B+R i IP BOX
Podstawową cechą wspólną jest to, że w przypadku obydwu preferencji konieczne jest prowadzenie działalności badawczo-rozwojowej. Jak już zaznaczono, ulga B+R pozwala na odliczenie od podstawy opodatkowania kosztów, które poniesiono właśnie na działalność B+R. Natomiast w przypadku IP BOX konieczne jest, by kwalifikowane prawo zostało wytworzone, ulepszone albo rozwinięte w ramach prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności B+R.
Jeśli chcesz dowiedzieć się, czy w Twojej firmie jest prowadzona działalność badawczo-rozwojowa, a tym samym, czy możesz skorzystać z tych ulg, sprawdź nasz artykuł Działalność badawczo-rozwojowa – czym jest?
Drugim aspektem łączącym ulgę B+R z IP BOX jest to, że przedsiębiorca może z nich skorzystać dopiero podczas składania zeznania rocznego. W obu przypadkach konieczne jest również dokładne dokumentowanie kosztów uwzględnianych w ramach danej ulgi (przy czym IP BOX zobowiązuje także do dokumentowania przychodów).
Różnice między ulgą B+R a IP BOX
Regulacje dotyczące IP BOX wymagają szczegółowego wyodrębnienia w ewidencji księgowej każdego kwalifikowanego prawa własności intelektualnej, wraz z przypisaniem kosztów i przychodów przypadających na poszczególne IP. W księgach rachunkowych powinny być także wyszczególnione rozrachunki, a dodatkowo powinna być prowadzona ewidencja pozwalająca na ustalenie wskaźnika nexus.
W kontekście ulgi B+R nie określono dokładnych wytycznych co do formy lub minimalnych wymagań dla ewidencji rachunkowej, która miałaby służyć do wyodrębnienia wydatków na działalność B+R. Z reguły prowadzone jest wyodrębnienie na kontach analitycznych lub pozabilansowych. Przedsiębiorcy prowadzący KPiR ponoszone wydatki wykazują w kolumnie 16.
Warto podkreślić, że w ramach ulgi badawczo-rozwojowej istnieje wyraźnie określona lista kosztów, które kwalifikują się do odliczenia. Oznacza to, iż przedsiębiorcy mają możliwość odliczenia od dochodu wyłącznie tych wydatków na działalność B+R, które zostały wymienione w przepisach. Nie odliczą innych kosztów ponoszonych w trakcie prac B+R, np. wynagrodzeń wypłaconych osobom współpracującym w ramach B2B.
IP BOX nie przewiduje zamkniętego katalogu dopuszczalnych wydatków. Konieczne jest jedynie, by możliwe było powiązanie poniesienia danego kosztu z osiągnięciem przychodu – tak jak to funkcjonuje na zasadach ogólnych.
Czy można jednocześnie stosować ulgę B+R i IP BOX?
W ramach Polskiego Ładu (od 1 stycznia 2022 roku) wprowadzone zostały zasady umożliwiające wspólne korzystanie z obydwu ulg. Od tego momentu możliwe jest, by dochód opodatkowany stawką 5% pomniejszać o te koszty działalności B+R, które doprowadziły do wytworzenia danego kwalifikowanego prawa bądź wpłynęły na jego rozwinięcie lub ulepszenie. Nowe uregulowania zwalniają podatnika z konieczności wybierania na koniec roku podatkowego pomiędzy dwoma – dotychczas wykluczającymi się – preferencjami.
Warto wskazać, że w grudniu 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny wydał kilka wyroków, w których wskazał, że łączenie ulgi B+R z IP BOX mogło nastąpić także przed 2022 rokiem (np. wyrok WSA z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. II FSK 1538/23). Dotychczas organy podatkowe stały na stanowisku, że skoro przepisy nie określały wprost prawa do łączenia tych dwóch preferencji, to podatnicy nie mogli skorzystać z ulgi B+R ani w zakresie dochodu opodatkowanego stawką preferencyjną, ani w zakresie dochodu ustalanego na zasadach ogólnych. W interpretacjach indywidualnych wskazywano, że opodatkowanie dochodów z IP według stawki 5% wyklucza możliwość rozliczenia w ramach ulgi wcześniej poniesionych kosztów B+R.
Nowe wyroki podkreślają, że w przepisach nie ma zakazu dokonywania odliczenia kosztów kwalifikowanych w ramach ulgi B+R w sytuacji, gdy zostały one zakwalifikowane do dochodu objętego preferencyjną stawką IP BOX. Oznacza to, że podatnik ma prawo w jednym roku podatkowym skorzystać zarówno z ulgi B+R, jak i z IP BOX poprzez zmniejszenie podstawy opodatkowania na zasadach ogólnych o koszty prac B+R, które służyły uzyskaniu przychodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej. Te same koszty mogą być zatem uwzględnione jako koszty uzyskania przychodu w ramach dochodów opodatkowanych według stawki 5% i jednocześnie mogą być odliczone od podstawy opodatkowania na zasadach ogólnych. Nie będą one za to brane pod uwagę jako koszty uzyskania przychodu przy obliczaniu dochodu opodatkowanego na zasadach ogólnych.
Jakie korzyści daje łączenie IP BOX z ulgą B+R?
Łączenie obydwu preferencji jest bardzo opłacalne, ponieważ dzięki temu możliwe jest podwójne (a przy wynagrodzeniach nawet potrójne) pomniejszenie podstawy do naliczenia podatku o poniesiony wydatek. Poniższy przykład pokazuje, jakie korzyści może przynieść stosowanie poszczególnych rozwiązań.
Przedsiębiorstwo Innowacja sp. z o.o. pracuje nad projektem w dziedzinie sztucznej inteligencji, który obejmuje rozwój nowego algorytmu oraz oprogramowania. W ciągu roku podatkowego firma osiągnęła dochód w wysokości 800 000 PLN, w tym 300 000 PLN z komercjalizacji opracowanego oprogramowania, które kwalifikuje się do opodatkowania w ramach IP BOX. Ponadto firma poniosła 200 000 PLN kosztów kwalifikowanych na badania i rozwój, które bezpośrednio przyczyniły się do stworzenia tego oprogramowania.
Scenariusz 1 – firma nie stosuje żadnych preferencji:
Dochód z działalności: 800 000 PLN
Podatek 19%: 152 000 PLN
Scenariusz 2 – firma odlicza ulgę B+R:
Dochód z działalności: 800 000 PLN
Odliczenie B+R: 200 000 PLN
Podstawa opodatkowania: 600 000 PLN
Podatek 19%: 114 000 PLN
Scenariusz 3 – firma korzysta tylko z IP BOX:
Dochód z działalności wg 19%: 500 000 PLN
Dochód IP BOX: 300 000 PLN
Podatek 19%: 95 000 PLN
Podatek 5%: 15 000 PLN
Podatek łącznie: 110 000 PLN
Scenariusz 4 – firma łączy obydwie preferencje, przy czym ulgę B+R odlicza od dochodu IP BOX:
Dochód z działalności wg 19%: 500 000 PLN
Dochód IP BOX po pomniejszeniu o ulgę B+R: 100 000 PLN
Podatek 19%: 95 000 PLN
Podatek 5%: 5 000 PLN
Podatek łącznie: 100 000 PLN
Scenariusz 5 – firma łączy obydwie preferencje, przy czym ulgę B+R odlicza od dochodu na zasadach ogólnych:
Dochód z działalności wg 19% pomniejszony o ulgę B+R: 300 000 PLN
Dochód IP BOX po pomniejszeniu o ulgę B+R: 300 000 PLN
Podatek 19%: 57 000 PLN
Podatek 5%: 15 000 PLN
Podatek łącznie: 72 000 PLN
Dzięki strategii korzystania zarówno z ulgi B+R, jak i IP BOX firma obniża swoje zobowiązanie podatkowe z 152 000 PLN do 72 000 PLN, oszczędzając aż 80 000 PLN.
Jeśli chcesz dowiedzieć się, czy Twoja firma może skorzystać z ulgi B+R lub preferencji IP BOX, skontaktuj się z nami.
Katarzyna Jankowiak
Daniel Zarębski