{"id":3372,"date":"2023-01-30T14:16:22","date_gmt":"2023-01-30T13:16:22","guid":{"rendered":"https:\/\/zmianawarty.pl\/?p=3372"},"modified":"2024-09-18T09:06:37","modified_gmt":"2024-09-18T07:06:37","slug":"zachowek-w-firmie-rodzinnej-jak-sprawiedliwie-podzielic-swoj-majatek-zachowujac-trwalosc-biznesu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/zachowek-w-firmie-rodzinnej-jak-sprawiedliwie-podzielic-swoj-majatek-zachowujac-trwalosc-biznesu\/","title":{"rendered":"Zachowek w firmie rodzinnej \u2013 jak sprawiedliwie podzieli\u0107 sw\u00f3j maj\u0105tek, zachowuj\u0105c trwa\u0142o\u015b\u0107 biznesu?"},"content":{"rendered":"<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_82_2 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-white ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\"><p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Spis tre\u015bci<\/p>\n<\/div><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/zachowek-w-firmie-rodzinnej-jak-sprawiedliwie-podzielic-swoj-majatek-zachowujac-trwalosc-biznesu\/#Zachowek_%E2%80%93_dotychczasowe_zasady\" >Zachowek &#8211; dotychczasowe zasady<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/zachowek-w-firmie-rodzinnej-jak-sprawiedliwie-podzielic-swoj-majatek-zachowujac-trwalosc-biznesu\/#Zachowek_%E2%80%93_nowe_zasady\" >Zachowek &#8211; nowe zasady<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/zachowek-w-firmie-rodzinnej-jak-sprawiedliwie-podzielic-swoj-majatek-zachowujac-trwalosc-biznesu\/#Rozlozenie_zachowku_na_raty\" >Roz\u0142o\u017cenie zachowku na raty<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/zachowek-w-firmie-rodzinnej-jak-sprawiedliwie-podzielic-swoj-majatek-zachowujac-trwalosc-biznesu\/#Odroczenie_zachowku\" >Odroczenie zachowku<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/zachowek-w-firmie-rodzinnej-jak-sprawiedliwie-podzielic-swoj-majatek-zachowujac-trwalosc-biznesu\/#Obnizenie_zachowku\" >Obni\u017cenie zachowku<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/zachowek-w-firmie-rodzinnej-jak-sprawiedliwie-podzielic-swoj-majatek-zachowujac-trwalosc-biznesu\/#Zachowek_a_fundacja_rodzinna\" >Zachowek a fundacja rodzinna<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/zachowek-w-firmie-rodzinnej-jak-sprawiedliwie-podzielic-swoj-majatek-zachowujac-trwalosc-biznesu\/#Fundusz_zalozycielski_%E2%80%93_czy_dolicza_sie_do_zachowku\" >Fundusz za\u0142o\u017cycielski &#8211; czy dolicza si\u0119 do zachowku?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/zachowek-w-firmie-rodzinnej-jak-sprawiedliwie-podzielic-swoj-majatek-zachowujac-trwalosc-biznesu\/#Beneficjent_fundacji_rodzinnej_a_zachowek\" >Beneficjent fundacji rodzinnej a zachowek<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n\n<p><strong>W\u202f2023 roku wesz\u0142a w\u202f\u017cycie ustawa o\u202ffundacji rodzinnej \u2013 to\u202fkrok milowy dla setek polskich przedsi\u0119biorc\u00f3w, kt\u00f3rzy\u202fod\u202flat czekali na\u202fprawo, pozwalaj\u0105ce im\u202fdokona\u0107 skutecznej sukcesji swoich biznes\u00f3w. Opr\u00f3cz wprowadzenia fundacji, zmianie uleg\u0142y zasady dotycz\u0105ce wyp\u0142aty zachowku. Przeczytaj nasz artyku\u0142, aby dowiedzie\u0107 si\u0119 jak mo\u017cesz to\u202fwykorzysta\u0107!\u202f&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/cde23704-d329-439a-9b45-94270931d980-1024x683.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3338\" srcset=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/cde23704-d329-439a-9b45-94270931d980-1024x683.png 1024w, https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/cde23704-d329-439a-9b45-94270931d980-300x200.png 300w, https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/cde23704-d329-439a-9b45-94270931d980-768x512.png 768w, https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/cde23704-d329-439a-9b45-94270931d980-1536x1024.png 1536w, https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/cde23704-d329-439a-9b45-94270931d980-2048x1365.png 2048w\" sizes=\"(max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zachowek_%E2%80%93_dotychczasowe_zasady\"><\/span>Zachowek &#8211; dotychczasowe zasady<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Zachowek to uprawnienie, kt\u00f3re ma na celu zabezpieczenie interes\u00f3w spadkobierc\u00f3w ustawowych niezale\u017cnie od tego, kto zosta\u0142 powo\u0142any do dziedziczenia na podstawie testamentu. Zachowek chroni zatem interesy cz\u0142onk\u00f3w najbli\u017cszej rodziny, na wypadek gdyby uznali oni, \u017ce s\u0105 pokrzywdzeni przez spadkodawc\u0119 wskutek jego decyzji testamentowych, gdy nie otrzymali nic lub poni\u017cej kwot okre\u015blonych przez prawo spadkowe jako minimalne.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Zachowek przys\u0142uguje tylko\u202fnajbli\u017cszej rodzinie spadkodawcy, tj.\u202fzst\u0119pnym (jego dzieciom, wnukom, prawnukom itd.) oraz\u202fco\u202fdo\u202fzasady ma\u0142\u017conkowi i\u202frodzicom, kt\u00f3rzy\u202fbyliby powo\u0142ani do\u202fspadku z\u202fustawy. Takie uprawnienie nie\u202fprzys\u0142uguje rodze\u0144stwu spadkodawcy.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Wysoko\u015b\u0107 zachowku zale\u017cy od\u202fwarto\u015bci cz\u0119\u015bci maj\u0105tku, kt\u00f3ra\u202fnale\u017ca\u0142aby si\u0119 danej osobie w\u202fprzypadku dziedziczenia na\u202fpodstawie ustawy \u2013 zwykle r\u00f3wna si\u0119 po\u0142owie tego, co\u202fdana osoba dziedziczy\u0142aby na\u202fpodstawie ustawy. Jednak w\u202fwyj\u0105tkowych sytuacjach (w\u202fprzypadku os\u00f3b niepe\u0142noletnich lub niezdolnych do\u202fpracy) zachowek mo\u017ce wynosi\u0107 \u2154 tego, co\u202fby\u0142oby nale\u017cne w\u202fdrodze dziedziczenia ustawowego.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Wi\u0119cej o og\u00f3lnych zasadach dotycz\u0105cych zachowku przeczytasz w naszym artykule<a href=\"http:\/\/xn--wicej%20o%20oglnych%20zasadach%20dotyczcych%20zachowku%20przeczytasz%20w%20naszym%20artykule%20zachowek%20%20co%20to%20jest%2C%20kto%20i%20kiedy%20moe%20go%20da-enoz2rgduo75g9syha82046j\/?%20https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/zachowek-co-to-jest-kto-i-kiedy-moze-go-zadac\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"> <\/a><a href=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/zachowek-co-to-jest-kto-i-kiedy-moze-go-zadac\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong><em>Zachowek \u2013 co\u202fto\u202fjest, kto i\u202fkiedy mo\u017ce go\u202f\u017c\u0105da\u0107?<\/em><\/strong> &nbsp;<\/a><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zachowek_%E2%80%93_nowe_zasady\"><\/span>Zachowek &#8211; nowe zasady<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Biznesy rodzinne s\u0105 cz\u0119sto warte kilkana\u015bcie, a nawet kilkadziesi\u0105t milion\u00f3w z\u0142otych. Bardzo trudno w takich sytuacjach dokona\u0107 r\u00f3wnego podzia\u0142u maj\u0105tku mi\u0119dzy spadkobierc\u00f3w, szczeg\u00f3lnie, gdy tylko cz\u0119\u015b\u0107 z nich aktywnie uczestniczy w prowadzeniu firmy. Je\u015bli jednak spadkobierca wyst\u0105pi do s\u0105du o zachowek, to takie roszczenie mo\u017ce si\u0119ga\u0107 kilku milion\u00f3w z\u0142otych, co na pewno zagrozi p\u0142ynno\u015bci finansowej firmy. Wyp\u0142ata tego \u015bwiadczenia r\u00f3wna\u0142aby si\u0119 z obowi\u0105zkiem sprzeda\u017cy cz\u0119\u015bci maj\u0105tku rodzinnego.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Przedsi\u0119biorca, planuj\u0105c sukcesj\u0119 swojego biznesu, powinien dok\u0142adnie rozwa\u017cy\u0107 podzia\u0142 swojego maj\u0105tku \u2013 zwykle nie wszyscy potomkowie interesuj\u0105 si\u0119 prowadzeniem firmy rodzinnej, gdy\u017c u\u0142o\u017cyli ju\u017c swoje kariery w innych bran\u017cach lub prowadz\u0105 swoje w\u0142asne biznesy. Rodzinne przedsi\u0119biorstwo o wielomilionowej warto\u015bci wymaga od w\u0142a\u015bciciela szczeg\u00f3lnych cech charakteru, du\u017cego nak\u0142adu pracy i wysokiej odporno\u015bci na stres \u2013 co oczywi\u015bcie daje korzy\u015b\u0107 w wynikach firmy \u2013 ale nie musi koniecznie odpowiada\u0107 dzieciom przedsi\u0119biorcy. W zwi\u0105zku z tym nestor biznesu stoi przed trudnym zadaniem sprawiedliwego podzia\u0142u maj\u0105tku mi\u0119dzy swoich spadkobierc\u00f3w oraz doboru odpowiednich rozwi\u0105za\u0144 prawnych umo\u017cliwiaj\u0105cych przeprowadzenie sukcesji.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Pomoc-prawna-w-transakcjach-kupna-i-sprzedazy-firmy-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3229\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>W ustawie o fundacji rodzinnej zosta\u0142y sprecyzowane zasady elastycznej wyp\u0142aty zachowku. Chodzi o trzy mo\u017cliwo\u015bci:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Roz\u0142o\u017cenie zachowku na raty.&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" start=\"2\">\n<li>Odroczenie wyp\u0142aty zachowku.&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\" start=\"3\">\n<li>Obni\u017cenie kwoty zachowku.&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>Przedstawiamy je poni\u017cej.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Rozlozenie_zachowku_na_raty\"><\/span>Roz\u0142o\u017cenie zachowku na raty<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Je\u015bli tylko niekt\u00f3rzy spadkobiercy przejmuj\u0105 firm\u0119 rodzinn\u0105, pozosta\u0142ym mo\u017ce nale\u017ce\u0107 si\u0119 zachowek. Zap\u0142ata zachowku b\u0119dzie mog\u0142a zosta\u0107 <strong>roz\u0142o\u017cona na raty na okres 5 lat<\/strong>. Jednak i taki horyzont czasowy mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 zbyt kr\u00f3tki. W\u00f3wczas osoba zobowi\u0105zana do zap\u0142aty zachowku mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 do s\u0105du z odpowiednio uzasadnionym wnioskiem o przed\u0142u\u017cenie terminu zap\u0142aty ca\u0142ej kwoty \u2013 <strong>maksymalnie na czas 10 lat.<\/strong> Nale\u017cy przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce s\u0105d mo\u017ce ustali\u0107 <strong>odsetki<\/strong> przys\u0142uguj\u0105ce w zwi\u0105zku z roz\u0142o\u017ceniem zachowku na raty.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Przyk\u0142ad 1&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>Przedsi\u0119biorca prowadz\u0105cy firm\u0119 wart\u0105 10 mln z\u0142otych umiera w 2023 roku. Pozostawia dw\u00f3ch doros\u0142ych syn\u00f3w \u2013 Adama i Jana, ale w testamencie ustali\u0142, \u017ce dziedziczy po nim tylko jeden z nich \u2013 Adam, aktywnie zaanga\u017cowany w prowadzenie biznesu. W zwi\u0105zku z tym Janowi przys\u0142uguje roszczenie wobec Adama o wyp\u0142at\u0119 zachowku w wysoko\u015bci 2,5 mln z\u0142otych. S\u0105d orzek\u0142 w styczniu 2024 roku obowi\u0105zek zap\u0142aty zachowku na rzecz Jana. Co do zasady p<\/em><strong><em>e\u0142na kwota<\/em><\/strong><em> zachowku powinna zosta\u0107 <\/em><strong><em>wyp\u0142acona natychmiastowo<\/em><\/strong><em>. Adam mo\u017ce jednak wnioskowa\u0107 o roz\u0142o\u017cenie zachowku na raty, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na ochron\u0119 p\u0142ynno\u015bci finansowej przedsi\u0119biorstwa. Przyk\u0142adowy harmonogram sp\u0142at zachowku m\u00f3g\u0142by wygl\u0105da\u0107 nast\u0119puj\u0105co:<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>do 31 grudnia 2024 r. \u2013 500 tys. z\u0142 wraz z odsetkami;<\/em>&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><em>do 31 grudnia 2025 r. \u2013 500 tys. z\u0142 wraz z odsetkami;<\/em>&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><em>do 31 grudnia 2026 r. \u2013 500 tys. z\u0142 wraz z odsetkami;<\/em>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>do 31 grudnia 2027 r. \u2013 500 tys. z\u0142 wraz z odsetkami;<\/em>&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><em>do 31 grudnia 2028 r. \u2013 500 tys. z\u0142 wraz z odsetkami.<\/em>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><em>Gdyby Adam uzna\u0142, \u017ce jednak nie jest w stanie zap\u0142aci\u0107 w terminie powy\u017cszych rat, powinien zn\u00f3w zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do s\u0105du i wskaza\u0107 na szczeg\u00f3lne okoliczno\u015bci wp\u0142ywaj\u0105ce na op\u00f3\u017anienie, np. gorsza koniunktura gospodarcza na rynku zwi\u0105zana z wysok\u0105 inflacj\u0105, kt\u00f3ra powoduje znaczny spadek dochod\u00f3w przedsi\u0119biorstwa. Je\u015bli s\u0105d przychyli si\u0119 do argumentacji Adama, pozwoli na wyd\u0142u\u017cenie terminu zap\u0142aty rat zachowku do \u0142\u0105cznie 10 lat. Przyk\u0142adowy podzia\u0142 m\u00f3g\u0142by wygl\u0105da\u0107 nast\u0119puj\u0105co<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>do 31 grudnia 2024 r. \u2013 500 tys. z\u0142 wraz z odsetkami;<\/em>&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><em>do 31 grudnia 2025 r. \u2013 500 tys. z\u0142 wraz z odsetkami;<\/em>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><em>W marcu 2026 roku pojawiaj\u0105 si\u0119 problemy gospodarcze, Adam wyst\u0119puje do s\u0105du z wnioskiem o roz\u0142o\u017cenie rat na d\u0142u\u017cszy horyzont czasowy.<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>do 31 grudnia 2026 r. \u2013 50 tys. z\u0142 wraz z odsetkami;<\/em>&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><em>do 31 grudnia 2027 r. \u2013 50 tys. z\u0142 wraz z odsetkami;<\/em>&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><em>do 31 grudnia 2028 r. \u2013 100 tys. z\u0142 wraz z odsetkami;<\/em>&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><em>do 31 grudnia 2029 r. \u2013 150 tys. z\u0142 wraz z odsetkami;<\/em>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>do 31 grudnia 2030 r. \u2013 250 tys. z\u0142 wraz z odsetkami;<\/em>&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><em>do 31 grudnia 2031 r. \u2013 300 tys. z\u0142 wraz z odsetkami;<\/em>&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><em>do 31 grudnia 2032 r. \u2013 300 tys. z\u0142 wraz z odsetkami;<\/em>&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><em>do 31 grudnia 2033 r. \u2013 300 tys. z\u0142 wraz z odsetkami.<\/em>&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Odroczenie_zachowku\"><\/span>Odroczenie zachowku<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Kolejn\u0105 z dost\u0119pnych mo\u017cliwo\u015bci jest odroczenie zap\u0142aty zachowku. Co do zasady zachowek podlega <strong>wyp\u0142acie natychmiastowo i w pe\u0142nej kwocie<\/strong>. Jednak na wniosek osoby zobowi\u0105zanej termin zap\u0142aty mo\u017ce zosta\u0107 przesuni\u0119ty.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Przyk\u0142ad 2&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>W sytuacji opisanej w przyk\u0142adzie nr 1 Adam decyduje, \u017ce b\u0119dzie w stanie wyp\u0142aci\u0107 pe\u0142n\u0105 kwot\u0119 zachowku Janowi, ale dopiero, gdy ustabilizuje sytuacj\u0119 firmy. W zwi\u0105zku z tym sk\u0142ada stosowny wniosek, podnosz\u0105c powy\u017cszy argument i proponuje odroczenie zap\u0142aty o 3 lata.&nbsp;<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Obnizenie_zachowku\"><\/span>Obni\u017cenie zachowku<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Ostatni\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z og\u00f3lnymi zasadami modyfikacji zachowku jest obni\u017cenie jego kwoty. To najdalej id\u0105ce rozwi\u0105zanie, wobec tego b\u0119dzie mo\u017cliwe tylko w wyj\u0105tkowych przypadkach. S\u0105d b\u0119dzie bra\u0142 wtedy pod uwag\u0119 sytuacj\u0119 osobist\u0105 i maj\u0105tkow\u0105 obu spadkobierc\u00f3w \u2013 uprawnionego do uzyskania zachowku oraz zobowi\u0105zanego do jego wyp\u0142aty.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Przyk\u0142ad 3&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>Przedsi\u0119biorca prowadz\u0105cy firm\u0119 wart\u0105 20 mln z\u0142otych umiera w 2023 roku. Pozostawia dw\u00f3ch doros\u0142ych syn\u00f3w \u2013 Piotra i Janusza, ale w testamencie ustali\u0142, \u017ce dziedziczy po nim tylko jeden z nich \u2013 Piotr, aktywnie zaanga\u017cowany w prowadzenie biznesu. W zwi\u0105zku z tym Januszowi przys\u0142uguje roszczenie wobec Piotra o wyp\u0142at\u0119 zachowku w wysoko\u015bci 5 mln z\u0142otych. S\u0105d orzek\u0142 w styczniu 2024 roku zap\u0142at\u0119 zachowku na rzecz Janusza, ale jednocze\u015bnie uwzgl\u0119dni\u0142 wniosek Piotra i obni\u017cy\u0142 kwot\u0119 zachowku do 3,5 mln z\u0142otych. Piotr powo\u0142a\u0142 si\u0119 na z\u0142\u0105 koniunktur\u0119 gospodarcz\u0105, kt\u00f3ra wp\u0142yn\u0119\u0142a na znaczne zmniejszenie dochod\u00f3w firmy oraz na konieczno\u015b\u0107 poniesienia wysokich koszt\u00f3w w celu dostosowania struktury organizacyjnej przedsi\u0119biorstwa w zwi\u0105zku z sukcesj\u0105 biznesu.<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Przy dyskusji na temat miarkowania kwoty zachowku, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107 o jego podstawowej funkcji. Jest to funkcja alimentacyjna \u2013 w zwi\u0105zku z tym, przy orzekaniu wielomilionowych kwot zachowku, s\u0105d b\u0119dzie wywa\u017ca\u0142 interesy spadkobierc\u00f3w, w taki spos\u00f3b, aby \u017caden z nich nie zosta\u0142 drastycznie pokrzywdzony i jednocze\u015bnie, aby przedsi\u0119biorstwo prowadzone przez spadkodawc\u0119 nie zosta\u0142o zlikwidowane, a dalej kontynuowa\u0142o swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nale\u017cy jednocze\u015bnie pami\u0119ta\u0107, \u017ce je\u015bli w ci\u0105gu 5 lat ustan\u0105 okoliczno\u015bci uzasadniaj\u0105ce obni\u017cenie zachowku, osoba uprawniona do zachowku b\u0119dzie mog\u0142a \u017c\u0105da\u0107 uzupe\u0142nienia jego kwoty.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Przyk\u0142ad 4&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>Firma z przyk\u0142adu nr 3 w 2026 roku, po przej\u015bciowych k\u0142opotach finansowych w 2027 roku uzyskiwa\u0142a wy\u017csze dochody ni\u017c przed rokiem 2023. W zwi\u0105zku z tym Janusz w styczniu 2028 roku zg\u0142osi\u0142 si\u0119 z wnioskiem do s\u0105du o uzupe\u0142nienie kwoty zachowku. S\u0105d uzna\u0142, \u017ce usta\u0142y okoliczno\u015bci uzasadniaj\u0105ce obni\u017cenie zachowku i orzek\u0142, \u017ce Piotr musi zap\u0142aci\u0107 pozosta\u0142\u0105 kwot\u0119 1,5 mln z\u0142otych na rzecz Janusza.<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W omawianych wy\u017cej sytuacjach w dalszym ci\u0105gu istnieje obowi\u0105zek zap\u0142aty zachowku. Aby jednak ca\u0142kowicie zapobiec gro\u017abie rozdrobnienia biznesu rodzinnego, <strong>warto zastanowi\u0107 si\u0119 nad za\u0142o\u017ceniem fundacji rodzinnej<\/strong>. Ta forma przeprowadzania sukcesji firmy rodzinnej istotnie zmienia zasady wyp\u0142aty zachowku.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/df2a44d2-1f24-4d65-b589-ab0df7bc585a-1024x683.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3343\" srcset=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/df2a44d2-1f24-4d65-b589-ab0df7bc585a-1024x683.png 1024w, https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/df2a44d2-1f24-4d65-b589-ab0df7bc585a-300x200.png 300w, https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/df2a44d2-1f24-4d65-b589-ab0df7bc585a-768x512.png 768w, https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/df2a44d2-1f24-4d65-b589-ab0df7bc585a-1536x1024.png 1536w, https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/df2a44d2-1f24-4d65-b589-ab0df7bc585a-2048x1365.png 2048w\" sizes=\"(max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zachowek_a_fundacja_rodzinna\"><\/span>Zachowek a fundacja rodzinna<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Fundacja rodzinna to\u202fnowe rozwi\u0105zanie prawne, znane ju\u017c z\u202fpa\u0144stw zachodniej Europy. O\u202fpracach nad\u202ffundacj\u0105 rodzinn\u0105 informowali\u015bmy od\u202fsamego pocz\u0105tku prac nad\u202fprojektem \u2013 zach\u0119camy do\u202fzapoznania si\u0119 z\u202fartyku\u0142ami na\u202fnaszej stronie, kt\u00f3re szeroko opisywa\u0142y t\u0119\u202fnow\u0105 metod\u0119 sukcesji: <strong><em><a href=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/fundacja-rodzinna-nowe-narzedzie-sukcesji-i-ochrony-majatku-w-polsce\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Fundacja rodzinna \u2013 nowe narz\u0119dzie sukcesji i ochrony maj\u0105tku w Polsce<\/a><\/em><\/strong> oraz <strong><em><a href=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/fundacja-rodzinna-projekt-ustawy\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Fundacja rodzinna projekt ustawy<\/a><\/em><\/strong> <\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Fundusz_zalozycielski_%E2%80%93_czy_dolicza_sie_do_zachowku\"><\/span>Fundusz za\u0142o\u017cycielski &#8211; czy dolicza si\u0119 do zachowku?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Elementem koniecznym za\u0142o\u017cenia fundacji jest wniesienie funduszu za\u0142o\u017cycielskiego \u2013 mo\u017ce go stanowi\u0107 maj\u0105tek rodzinny \u2013 przede wszystkim przedsi\u0119biorstwo rodzinne, ale tak\u017ce np. rezydencja na Mazurach, zbi\u00f3r klasyk\u00f3w motoryzacji czy kolekcja dzie\u0142 sztuki. Co do zasady, fundusz za\u0142o\u017cycielski b\u0119dzie doliczany do spadku po fundatorze. Oznacza to, \u017ce podstaw\u0105 obliczenia ewentualnego zachowku nie b\u0119dzie sam stan maj\u0105tku spadkodawcy, ale r\u00f3wnie\u017c wk\u0142ad wniesiony przez spadkodawc\u0119 do fundacji rodzinnej.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Przyk\u0142ad 5&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>Przedsi\u0119biorca prowadzi sp\u00f3\u0142k\u0119 wycenian\u0105 na 20 mln z\u0142otych. Opr\u00f3cz tego jest w\u0142a\u015bcicielem trzech dom\u00f3w i kolekcji obraz\u00f3w. Jego maj\u0105tek jest warty w ca\u0142o\u015bci 25 mln z\u0142otych. Jest wdowcem i ma dw\u00f3jk\u0119 dzieci. W styczniu 2024 roku zak\u0142ada fundacj\u0119 rodzinn\u0105 i wnosi do niej 80% udzia\u0142\u00f3w w sp\u00f3\u0142ce w formie funduszu za\u0142o\u017cycielskiego. Przedsi\u0119biorca umiera w 2029 roku. W tej sytuacji ka\u017cde z dzieci dziedziczy po po\u0142owie, czyli po 4,5 mln z\u0142otych \u2013 jednak w tym wypadku do wysoko\u015bci maj\u0105tku spadkowego dolicza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c warto\u015b\u0107 udzia\u0142\u00f3w przynale\u017cnych fundacji rodzinnej, to jest 16 mln z\u0142otych (zak\u0142adaj\u0105c \u017ce przedsi\u0119biorstwo jest dalej warte 20 mln z\u0142otych). Wobec tego spadkobiercy maj\u0105 prawo do zachowku, kt\u00f3ry w tej sytuacji wynosi 6,25 mln z\u0142otych dla ka\u017cdego z nich. Spadkobiercy mog\u0105 tutaj \u017c\u0105da\u0107 uzupe\u0142nienia zachowku o 1,75 mln z\u0142otych, gdy\u017c dostali na razie 4,5 mln z\u0142otych z przys\u0142uguj\u0105cego im spadku.<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Od powy\u017cszej zasady istnieje jednak <strong>wyj\u0105tek<\/strong> \u2013 je\u015bli fundusz za\u0142o\u017cycielski zosta\u0142 wniesiony do fundacji rodzinnej wcze\u015bniej ni\u017c 10 lat przed \u015bmierci\u0105 spadkodawcy-fundatora, to ta kwota nie b\u0119dzie doliczana do wysoko\u015bci spadku. Wobec tego fundacja rodzinna wprowadza nowe mo\u017cliwo\u015bci zabezpieczenia integralno\u015bci biznesu rodzinnego. <strong>Je\u015bli tylko sukcesja zostanie przeprowadzona odpowiednio wcze\u015bnie, to \u015bmier\u0107 fundatora nie spowoduje rozdrobnienia maj\u0105tku rodzinnego.<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Przyk\u0142ad 6&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>Przedsi\u0119biorca z przyk\u0142adu nr 5 umiera w 2036 roku. W zwi\u0105zku z up\u0142ywem ponad 10 lat od wniesienia funduszu za\u0142o\u017cycielskiego do fundacji rodzinnej, jego spadkobiercy nie mog\u0105 \u017c\u0105da\u0107 zap\u0142aty zachowku.<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Powy\u017cszy dziesi\u0119cioletni termin doliczania funduszu za\u0142o\u017cycielskiego <strong>nie obowi\u0105zuje w przypadku ustanowienia fundacji rodzinnej w testamencie.<\/strong> W takim przypadku fundacja jest traktowana jak spadkobierca i wszelki maj\u0105tek wniesiony do niej przez fundatora zalicza si\u0119 do kwoty spadku po fundatorze. Mo\u017cna wtedy dochodzi\u0107 wyp\u0142aty zachowku od fundacji rodzinnej bezterminowo. To pokazuje, \u017ce ustanowienie fundacji rodzinnej w testamencie to rozwi\u0105zanie awaryjne \u2013 sukcesj\u0119 powinno si\u0119 zaplanowa\u0107 i wcieli\u0107 w \u017cycie z odpowiednim wyprzedzeniem.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/d18bb34c-5c3a-4c0d-8e74-020e4a399f37-1024x683.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-3333\" srcset=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/d18bb34c-5c3a-4c0d-8e74-020e4a399f37-1024x683.png 1024w, https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/d18bb34c-5c3a-4c0d-8e74-020e4a399f37-300x200.png 300w, https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/d18bb34c-5c3a-4c0d-8e74-020e4a399f37-768x512.png 768w, https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/d18bb34c-5c3a-4c0d-8e74-020e4a399f37-1536x1024.png 1536w, https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/d18bb34c-5c3a-4c0d-8e74-020e4a399f37-2048x1365.png 2048w\" sizes=\"(max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Beneficjent_fundacji_rodzinnej_a_zachowek\"><\/span>Beneficjent fundacji rodzinnej a zachowek<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Zasady wyp\u0142aty zachowku ulegaj\u0105 znacznej zmianie w sytuacji, gdy osoba uprawniona do \u017c\u0105dania zachowku jest jednocze\u015bnie beneficjentem fundacji rodzinnej. Co do zasady, fundusz za\u0142o\u017cycielski jest doliczany do spadku po fundatorze. Natomiast, <strong>\u015bwiadczenia wyp\u0142acone beneficjentom przez fundacj\u0119 rodzinn\u0105 oraz mienie w zwi\u0105zku z rozwi\u0105zaniem fundacji zaliczaj\u0105 si\u0119 na poczet zachowku<\/strong>. Wobec tego, je\u015bli spadkobierca jest jednocze\u015bnie beneficjentem fundacji rodzinnej, to zwykle nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 \u017c\u0105da\u0107 zachowku. Nale\u017cy przy tym pami\u0119ta\u0107, \u017ce \u015bwiadczenia z fundacji rodzinnej s\u0105 wyp\u0142acane, gdy sytuacja ekonomiczna fundacji na to pozwala \u2013 <strong>spe\u0142nienie \u015bwiadcze\u0144 nie mo\u017ce zagrozi\u0107 wyp\u0142acalno\u015bci fundacji rodzinnej.&nbsp;<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Przyk\u0142ad 7<em>&nbsp;<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>W sytuacji opisanej w przyk\u0142adzie nr 5, dzieci fundatora staj\u0105 si\u0119 jednocze\u015bnie beneficjentami fundacji rodzinnej. W latach 2024-2028 fundacja rodzinna pomna\u017ca sw\u00f3j maj\u0105tek, gdy\u017c firma rodzinna pr\u0119\u017cnie si\u0119 rozwija, otwiera si\u0119 na nowe technologie i zwi\u0119ksza swoje zyski. W zwi\u0105zku z tym fundacja rodzinna w ci\u0105gu 4 lat wyp\u0142aca ka\u017cdemu ze swoich beneficjent\u00f3w \u015bwiadczenia w wysoko\u015bci 2 mln z\u0142otych. Po \u015bmierci ojca w 2029 roku jego dzieci nie mog\u0105 ju\u017c \u017c\u0105da\u0107 zachowku od fundacji rodzinnej. W spadku ka\u017cde z nich otrzyma\u0142o 4,5 mln z\u0142otych, a w latach 2024-2028 ka\u017cde uzyska\u0142o \u015bwiadczenia od fundacji o wysoko\u015bci 2 mln z\u0142otych. To \u0142\u0105cznie 6,5 mln z\u0142otych, co przewy\u017csza kwot\u0119 zachowku (6,25 mln z\u0142otych) przys\u0142uguj\u0105c\u0105 ka\u017cdemu z dzieci, wobec czego nie b\u0119d\u0105 one mog\u0142y \u017c\u0105da\u0107 kolejnych wyp\u0142at z tytu\u0142u zachowku.<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Nie zawsze jednak \u201eprzysz\u0142y zachowek\u201d zostanie pokryty ze \u015bwiadcze\u0144 od fundacji rodzinnej \u2013 potrzeba do tego odpowiedniej ilo\u015bci czasu, aby fundacja zacz\u0119\u0142a funkcjonowa\u0107. Gdyby przedsi\u0119biorca z przyk\u0142adu nr 5 zmar\u0142 rok po za\u0142o\u017ceniu fundacji, jego dzieci mog\u0142yby \u017c\u0105da\u0107 wyp\u0142aty zachowku, bo fundacja nie zd\u0105\u017cy\u0142aby wyp\u0142aci\u0107 kwoty \u015bwiadcze\u0144 pieni\u0119\u017cnych r\u00f3wnych wysoko\u015bci zachowku \u2013 w tej jednak cz\u0119\u015bci dzieci utraci\u0142yby prawo do wyp\u0142aty \u015bwiadcze\u0144 z fundacji \u2013 to mechanizm zapobiegania wyp\u0142acie \u201epodw\u00f3jnego\u201d zachowku.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Warto przedstawi\u0107 jeszcze jedno rozwi\u0105zanie prawne, doprecyzowane wraz z wej\u015bciem w \u017cycie fundacji rodzinnej \u2013 jest to <strong>umowa o zrzeczenie si\u0119 prawa do zachowku<\/strong> (co prawda wcze\u015bniej S\u0105d Najwy\u017cszy dopu\u015bci\u0142 jej zawieranie, natomiast istnia\u0142o wiele spor\u00f3w czy takie rozwi\u0105zanie jest faktycznie dopuszczalne \u2013 teraz zrzeczenie si\u0119 zachowku jest wyra\u017anie dozwolone w Kodeksie cywilnym).&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Aby zapewni\u0107 sobie absolutne bezpiecze\u0144stwo, \u017ce firma rodzinna lub jej cz\u0119\u015b\u0107 nie zostanie sprzedana w celu pokrycia roszcze\u0144 dzieci o wyp\u0142at\u0119 zachowku, mo\u017cna zawrze\u0107 umow\u0119 o zrzeczenie si\u0119 prawa do zachowku (wymagana jest tu forma aktu notarialnego). W zamian tego zrzeczenia powinno si\u0119 ustali\u0107 w umowie (a nast\u0119pnie w statucie lub innych dokumentach fundacji rodzinnej) zasady wyp\u0142aty \u015bwiadcze\u0144 z fundacji rodzinnej i podzia\u0142u maj\u0105tku po jej ewentualnym rozwi\u0105zaniu. W szczeg\u00f3lno\u015bci mo\u017cna tam okre\u015bli\u0107 procentow\u0105 wielko\u015b\u0107 i terminy wyp\u0142at.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Szerzej o modyfikacji zasad w\u202fzakresie odpowiedzialno\u015bci za\u202fzachowek wprowadzonych przez ustaw\u0119 o fundacji rodzinnej przeczytasz w artykule <a href=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/odpowiedzialnosc-fundacji-rodzinnej-za-zachowek\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Czy\u202ffundacja rodzinna b\u0119dzie odpowiada\u0107 za\u202fzachowek?\u202f<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Ustaw\u0119 o fundacji rodzinnej znajdziesz za\u015b pod linkiem <a href=\"https:\/\/isap.sejm.gov.pl\/isap.nsf\/download.xsp\/WDU20230000326\/U\/D20230326Lj.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Akt prawny (sejm.gov.pl)<\/a>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Krzysztof Binkowski&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Jacek Mi\u0142aszewski&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W\u202f2023 roku wesz\u0142a w\u202f\u017cycie ustawa o\u202ffundacji rodzinnej \u2013 to\u202fkrok milowy dla setek polskich przedsi\u0119biorc\u00f3w, kt\u00f3rzy\u202fod\u202flat czekali na\u202fprawo, pozwalaj\u0105ce im\u202fdokona\u0107 skutecznej sukcesji swoich biznes\u00f3w. Opr\u00f3cz wprowadzenia fundacji, zmianie uleg\u0142y zasady dotycz\u0105ce wyp\u0142aty zachowku. Przeczytaj nasz artyku\u0142, aby dowiedzie\u0107 si\u0119 jak mo\u017cesz to\u202fwykorzysta\u0107!\u202f&nbsp; Zachowek &#8211; dotychczasowe zasady Zachowek to uprawnienie, kt\u00f3re ma na celu zabezpieczenie interes\u00f3w spadkobierc\u00f3w &hellip; <\/p>\n<p class=\"link-more\"><a href=\"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/zachowek-w-firmie-rodzinnej-jak-sprawiedliwie-podzielic-swoj-majatek-zachowujac-trwalosc-biznesu\/\" class=\"more-link\">Continue reading<span class=\"screen-reader-text\"> &#8222;Zachowek w firmie rodzinnej \u2013 jak sprawiedliwie podzieli\u0107 sw\u00f3j maj\u0105tek, zachowuj\u0105c trwa\u0142o\u015b\u0107 biznesu?&#8221;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":3344,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[98,19],"tags":[183,103,83],"class_list":["post-3372","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wszystko-zostaje-w-rodzinie-czyli-przekazanie-firmy-innym-czlonkom-rodziny","category-darowizna-i-zachowek","tag-fundacja-rodzinna","tag-sukcesja-w-firmie","tag-zachowek"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3372","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-json\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3372"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3372\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4483,"href":"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3372\/revisions\/4483"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3344"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3372"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3372"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pragmatiq.pl\/zmianawarty\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3372"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}